กราบศพ ไหว้ศพอย่างไรให้ถูกต้อง แบมือไหม กี่ครั้ง จุดธูปกี่ดอก

กราบศพของฆราวาสที่อาวุโสกว่าเราให้กราบ 1 ครั้งโดยไม่แบมือ และจุดธูป 1 ดอก ส่วนศพพระภิกษุให้กราบเบญจางคประดิษฐ์ 3 ครั้งแบบแบมือ

หลักที่ใช้จำคือดูว่าผู้วายชนม์เป็นใครเมื่อเทียบกับเรา พระสงฆ์ ผู้ใหญ่ คนวัยเดียวกัน หรือคนที่อายุน้อยกว่า ท่าเคารพจะลดหลั่นกันไปตามนั้น

สรุปการกราบศพ กี่ครั้ง แบมือไหม ใช้ธูปกี่ดอก

ถ้าจำไม่ได้ว่ากรณีไหนทำอย่างไร ให้จุดธูป 1 ดอก นั่งลง แล้วกราบ 1 ครั้งแบบไม่แบมือ วิธีนี้ใช้ได้กับงานศพของฆราวาสเกือบทุกงานและไม่ถือว่าผิด

ขั้นตอนไหว้ศพเมื่อไปถึงศาลา

วิธีไหว้ศพที่ถูกลำดับคือกราบพระพุทธรูปก่อน แล้วจึงเคารพศพ ไม่เดินตรงไปที่หีบศพทันที

1. ทักทายเจ้าภาพสั้นๆ และมอบซองหรือของที่เตรียมมา ถ้าเจ้าภาพยังไม่ว่างให้ไปเคารพศพก่อนได้
2. เดินไปที่โต๊ะหมู่บูชา นั่งคุกเข่า กราบพระพุทธรูป 3 ครั้งแบบเบญจางคประดิษฐ์ (แบมือ)
3. ขยับไปหน้าที่ตั้งศพ รับธูปจากเจ้าหน้าที่หรือหยิบจากที่จัดไว้ 1 ดอก จุดแล้วถือประนมมือ
4. ตั้งจิตอธิษฐานถึงผู้วายชนม์ในใจ แล้วปักธูปลงในกระถาง
5. นั่งลง กราบ 1 ครั้งแบบไม่แบมือ หรือไหว้ตามความอาวุโสของผู้วายชนม์
6. ถอยออกมาอย่างสำรวม ไม่หันหลังให้ศพทันที แล้วไปนั่งรอฟังสวด

ทั้งหมดใช้เวลาไม่ถึงสองนาที ไม่ต้องรีบ และไม่ต้องกังวลถ้าทำช้ากว่าคนอื่น ถ้าไปก่อนพระเริ่มสวดอภิธรรมจะมีเวลาเคารพศพได้สะดวกที่สุด ส่วนเรื่องการแต่งกายดูได้ที่บทความชุดไปงานศพ

กราบศพแบมือไหม

กราบศพฆราวาสไม่แบมือ ให้กราบโดยประนมมือค้างไว้แล้วก้มลงจนสันมือจรดพื้น ส่วนกราบพระพุทธรูปและศพพระภิกษุให้แบมือ

ท่ากราบไม่แบมือ

1. นั่งพับเพียบ หรือคุกเข่าตามที่ถนัด
2. ประนมมือไว้ระหว่างอก
3. ก้มตัวลง วางมือที่ประนมอยู่ลงกับพื้นโดยให้สันมือตั้ง ไม่คว่ำฝ่ามือ
4. ก้มศีรษะลงให้หน้าผากจรดนิ้วหัวแม่มือ ค้างไว้ครู่หนึ่งแล้วเงยขึ้น

คำอธิบายที่ใช้กันทั่วไปคือ การกราบแบบแบมือหรือเบญจางคประดิษฐ์เป็นการกราบพระรัตนตรัย จึงใช้กับพระพุทธรูปและพระสงฆ์ ส่วนบุคคลทั่วไปไม่ว่าจะยังมีชีวิตอยู่หรือล่วงลับแล้ว ใช้การกราบแบบไม่แบมือ เช่นเดียวกับที่เรากราบพ่อแม่หรือผู้ใหญ่

กราบศพกี่ครั้ง

กราบศพฆราวาส 1 ครั้ง กราบศพพระภิกษุ 3 ครั้ง

คนจำนวนมากกราบศพ 3 ครั้งเพราะติดจากการกราบพระ ซึ่งเจ้าภาพไม่ถือสา แต่ถ้าจะทำให้ตรงธรรมเนียม ให้แยกเป็นสองจังหวะ คือกราบพระพุทธรูป 3 ครั้งแบบแบมือก่อน แล้วจึงกราบศพ 1 ครั้งแบบไม่แบมือ

ถ้าผู้วายชนม์อายุเท่ากันหรือน้อยกว่า ไม่จำเป็นต้องกราบ ไหว้หรือยืนสงบนิ่งแทนได้

จุดธูปไหว้ศพกี่ดอก

จุดธูปไหว้ศพฆราวาสใช้ 1 ดอก ต่างจากการไหว้พระที่ใช้ 3 ดอก

คำอธิบายที่ได้ยินบ่อยคือ ธูป 3 ดอกใช้บูชาพระรัตนตรัย ส่วนธูป 1 ดอกใช้เคารพศพหรือผู้ล่วงลับ ธูปงานศพทั่วไปจึงจัดไว้ให้แขกหยิบทีละดอก

• ศาลาที่งดจุดธูป วัดในเมืองหลายแห่งขอให้งดจุดธูปเพื่อลดควัน บางงานเจ้าภาพจุดไว้ดอกเดียวแทนแขกทั้งหมด กรณีนี้ไม่ต้องจุด ให้ประนมมืออธิษฐานแล้วกราบหรือไหว้ได้เลย
• จุดจากไหน ต่อไฟจากเทียนหรือตะเกียงที่ตั้งไว้หน้าศพ ไม่ต่อจากธูปของคนอื่น
• ดับเปลวไฟ ใช้มือโบกเบาๆ ไม่ใช้ปากเป่า
• ปักตรงไหน ปักในกระถางธูปหน้าที่ตั้งศพ ไม่ใช่กระถางหน้าพระพุทธรูป ถ้าไม่แน่ใจให้ถามเจ้าหน้าที่ศาลา
• ศพพระภิกษุ นิยมจุด 3 ดอก แต่บางวัดจัดไว้ดอกเดียว ให้ทำตามที่วัดเตรียมไว้

การกราบศพพระ

กราบศพพระภิกษุให้กราบแบบเบญจางคประดิษฐ์ 3 ครั้ง แบมือ เหมือนกราบพระสงฆ์ที่ยังมีชีวิตอยู่

เบญจางคประดิษฐ์คือการกราบให้อวัยวะ 5 ส่วนจรดพื้น ได้แก่ เข่าสองข้าง ฝ่ามือสองข้าง และหน้าผาก ผู้ชายนั่งคุกเข่าตั้งปลายเท้า ผู้หญิงนั่งคุกเข่าราบ ประนมมือที่อก ยกขึ้นจรดหน้าผาก แล้วก้มลงวางฝ่ามือคว่ำกับพื้น ให้หน้าผากจรดพื้นระหว่างมือทั้งสอง ทำครบ 3 ครั้ง

งานศพพระมักมีพระสงฆ์และญาติโยมจำนวนมาก ถ้าทางวัดจัดลำดับหรือมีผู้นำกราบ ให้ทำตามผู้นำ

วิธีไหว้ศพผู้ที่อายุเท่ากันหรือน้อยกว่า

ศพของคนวัยเดียวกันให้ไหว้ ศพของคนที่อายุน้อยกว่าให้ยืนหรือนั่งสงบนิ่ง ไม่ต้องกราบ

• วัยเดียวกัน หรือเพื่อน จุดธูป 1 ดอก (ถ้ามี) แล้วนั่งไหว้หรือยืนไหว้ 1 ครั้ง ประนมมือระดับอก ก้มศีรษะเล็กน้อย
• อายุน้อยกว่า เช่น รุ่นน้อง ลูกหลาน ยืนหรือนั่งในท่าสำรวม ตั้งจิตอธิษฐานถึงผู้วายชนม์ครู่หนึ่ง จะจุดธูปด้วยหรือไม่ก็ได้

หลักนี้มาจากการทำความเคารพตามลำดับอาวุโสแบบเดียวกับตอนที่ยังมีชีวิตอยู่ แต่หลายครอบครัวไม่ได้ถือเคร่ง ผู้ใหญ่บางท่านเลือกไหว้ศพผู้น้อยเพื่อส่งเป็นครั้งสุดท้าย ซึ่งทำได้และไม่มีใครตำหนิ

คำไหว้ศพ และคำอธิษฐานหน้าหีบศพ

คำไหว้ศพไม่มีบทบังคับ ให้อธิษฐานในใจเป็นภาษาไทยธรรมดา ไม่ต้องกล่าวออกเสียง

ใจความที่นิยมมีสามส่วน คือขออโหสิกรรม อโหสิกรรมให้ และขอให้ไปสู่สุคติ ตัวอย่างเช่น

1. "กรรมใดที่ข้าพเจ้าเคยล่วงเกินท่านด้วยกาย วาจา ใจ ขอท่านโปรดอโหสิกรรมให้ และกรรมใดที่ท่านเคยล่วงเกินข้าพเจ้า ข้าพเจ้าขออโหสิกรรมให้เช่นกัน"
2. "ขอให้ดวงวิญญาณของท่านไปสู่สุคติ"
3. "ขอบคุณสำหรับทุกอย่างที่ท่านเคยทำให้ ขอให้ท่านพักผ่อนอย่างสงบ"

เลือกประโยคเดียวหรือพูดด้วยคำของตัวเองก็ได้ ส่วนบทสวดภาษาบาลีเป็นหน้าที่ของพระสงฆ์ในพิธี แขกไม่จำเป็นต้องสวดเอง

กรณีที่กราบศพตามแบบไม่ได้

ถ้าทำตามท่าที่ถูกต้องไม่ได้ ให้ยืนหรือนั่งเก้าอี้แล้วไหว้ 1 ครั้งแทน ถือว่าเคารพศพครบถ้วนแล้ว

• เข่าไม่ดี หรือนั่งพื้นไม่ได้ ยืนไหว้หรือค้อมศีรษะหน้าที่ตั้งศพ ผู้สูงอายุหลายท่านทำแบบนี้เป็นปกติ
• ใส่กระโปรงแคบหรือสั้น นั่งพับเพียบแล้วไหว้แทนการก้มกราบ หรือยืนไหว้
• ศาลาไม่มีพื้นที่ให้นั่งกราบ บางศาลาตั้งเก้าอี้ชิดหน้าศพ ให้ยืนไหว้แล้วถอยออกมา
• พาเด็กไปด้วย ให้เด็กไหว้ 1 ครั้งพร้อมผู้ใหญ่ ไม่ต้องจุดธูป
• ไม่ได้นับถือศาสนาพุทธ ยืนสงบนิ่งหรือค้อมศีรษะแสดงความเคารพได้ ไม่จำเป็นต้องจุดธูปหรือกราบ
• งานศพจีน คริสต์ หรืออิสลาม ธรรมเนียมต่างกันในแต่ละครอบครัว ให้ดูจากแขกคนก่อนหน้าหรือถามเจ้าภาพ
• วันเผา แขกเคารพศพด้วยการขึ้นเมรุไปวางดอกไม้จันทน์ ไหว้ 1 ครั้งแล้วเดินลง ไม่ต้องนั่งกราบ

แขกมักเตรียมซองทำบุญไปด้วย ดูจำนวนเงินและวิธีเขียนหน้าซองได้ที่บทความใส่ซองงานศพ ถ้าไปร่วมงานไม่ได้ ดูได้ว่าควรส่งพวงหรีดวันไหน ศาลาหรีดเป็นร้านพวงหรีดที่จัดส่งถึงศาลาวัด มีทั้งพวงหรีดดอกไม้สดและพวงหรีดพัดลม หรือสอบถามทาง LINE ได้ทุกวัน