พระราชทานเพลิงศพ ใครขอได้ ใช้เอกสารอะไร ยื่นที่ไหน

พระราชทานเพลิงศพ คือการที่พระมหากษัตริย์พระราชทานเพลิงสำหรับเผาศพ เป็นเกียรติแก่ผู้วายชนม์ที่อยู่ในหลักเกณฑ์ของสำนักพระราชวัง ทายาทยื่นขอได้ที่กองพระราชพิธี สำนักพระราชวัง หรือที่ศาลากลางจังหวัดทุกจังหวัด

ครอบครัวจำนวนมากไม่ทราบว่าผู้วายชนม์หรือบุตรของผู้วายชนม์อยู่ในเกณฑ์ขอได้ หลักเกณฑ์ที่สรุปไว้นี้มาจากเอกสารของกองพิธีการศพที่ได้รับพระราชทาน กระทรวงวัฒนธรรม ใช้ตรวจเบื้องต้นได้ก่อนติดต่อเจ้าหน้าที่

สรุปพระราชทานเพลิงศพ ใครขอได้ ยื่นที่ไหน ใช้อะไร

หลักเกณฑ์มีรายละเอียดตามชั้นยศและชั้นเครื่องราชอิสริยาภรณ์ และปรับปรุงได้ ให้ยืนยันกับเจ้าหน้าที่ทุกครั้งก่อนกำหนดวันงาน

พระราชทานเพลิงศพ คืออะไร

พระราชทานเพลิงศพ คือพระมหากรุณาธิคุณที่พระมหากษัตริย์พระราชทานเพลิงให้แก่ผู้วายชนม์ซึ่งรับราชการ ทำคุณประโยชน์ หรืออยู่ในหลักเกณฑ์ที่กำหนด ถือเป็นเกียรติสูงสุดแก่ผู้วายชนม์และวงศ์ตระกูล

สิ่งที่อาจได้รับพระราชทานตามชั้นเกียรติยศมี 4 อย่าง

1. น้ำหลวงอาบศพ พระราชทานเมื่อสิ้นชีวิต
2. เครื่องเกียรติยศประกอบศพ เช่น หีบศพหรือโกศพระราชทาน
3. เพลิงพระราชทาน สำหรับวันเผา
4. ดินฝังศพพระราชทาน สำหรับผู้ที่ใช้การฝังตามหลักศาสนา

ตั้งแต่ปี 2562 กระทรวงวัฒนธรรมเป็นหน่วยงานหลักที่ปฏิบัติงานพิธีการศพที่ได้รับพระราชทานทั่วประเทศ ตามหลักเกณฑ์ของสำนักพระราชวัง

ผู้มีสิทธิ์ขอพระราชทานเพลิงศพ กรณีปกติ

ผู้มีสิทธิ์ขอพระราชทานเพลิงศพกรณีปกติ คือผู้วายชนม์ที่มีตำแหน่ง ยศ สมณศักดิ์ หรือเครื่องราชอิสริยาภรณ์ถึงเกณฑ์ด้วยตนเอง กลุ่มหลักได้แก่

• ผู้ได้รับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ตั้งแต่ชั้นเบญจมาภรณ์ช้างเผือก (บ.ช.) เบญจมาภรณ์มงกุฎไทย (บ.ม.) และเบญจมดิเรกคุณาภรณ์ (บ.ภ.) ขึ้นไป
• ข้าราชการตั้งแต่ระดับ 3 หรือประเภทวิชาการระดับปฏิบัติการ และประเภททั่วไประดับปฏิบัติงาน ที่รับราชการตั้งแต่ 2 ปีขึ้นไป
• นายทหารและนายตำรวจชั้นสัญญาบัตร
• พระสงฆ์ตั้งแต่ชั้นพระครูสัญญาบัตรขึ้นไป และพระภิกษุสามเณรเปรียญธรรม 9 ประโยค
• สมาชิกวุฒิสภา สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร และผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร ที่ถึงแก่กรรมขณะดำรงตำแหน่ง
• พระราชวงศ์ตั้งแต่ชั้นหม่อมเจ้า

ชั้นของเครื่องราชอิสริยาภรณ์และตำแหน่งเป็นตัวกำหนดว่าจะได้รับหีบหรือโกศชั้นใด เช่น หีบเชิงชาย หีบลายก้านแย่ง หีบทองลายสลัก หีบทองทึบ โกศโถ หรือโกศแปดเหลี่ยม เจ้าหน้าที่จะเทียบให้จากหลักฐานที่ยื่น

ผู้มีสิทธิ์ขอพระราชทานเพลิงศพ กรณีพิเศษ

ผู้มีสิทธิ์ขอพระราชทานเพลิงศพกรณีพิเศษ คือผู้วายชนม์ที่ไม่ถึงเกณฑ์ด้วยตนเอง แต่มีเหตุอื่นตามหลักเกณฑ์ ซึ่งมี 12 ข้อ

1. ผู้ที่เนื่องในราชสกุล ชั้นหม่อมราชวงศ์และหม่อมหลวง
2. ผู้ได้รับพระราชทานเหรียญราชรุจิ เหรียญกล้าหาญ และเหรียญชัยสมรภูมิ
3. บิดามารดาของข้าราชการระดับ 6 ขึ้นไป หรือประเภทวิชาการระดับชำนาญการขึ้นไป หรือประเภททั่วไประดับชำนาญงานขึ้นไป
4. บิดามารดาของผู้ได้รับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ตั้งแต่ตริตาภรณ์ช้างเผือก (ต.ช.) ขึ้นไป
5. บิดามารดาของพระสมณศักดิ์ตั้งแต่พระครูชั้นสัญญาบัตรขึ้นไป
6. บิดามารดาของข้าราชบริพารในพระองค์
7. บิดามารดาของข้าราชการทหาร ตำรวจ ตั้งแต่ชั้นยศพันโท นาวาโท นาวาอากาศโท และพันตำรวจโทขึ้นไป
8. พนักงานรัฐวิสาหกิจระดับสูง
9. ผู้บริจาคร่างกายหรืออวัยวะแก่สภากาชาดไทย โรงพยาบาล หรือสถานศึกษา เพื่อประโยชน์ทางการแพทย์
10. ข้าราชการ ทหาร ตำรวจ ชั้นยศต่ำกว่าสัญญาบัตร ที่เสียชีวิตขณะปฏิบัติหน้าที่
11. ผู้ทำประโยชน์ให้สังคมและประเทศชาติเป็นที่ประจักษ์
12. ผู้ที่ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ เป็นกรณีพิเศษ

ตามหลักเกณฑ์ ผู้ที่ทำลายชีพตนเองและผู้ต้องอาญาแผ่นดิน ไม่พระราชทานน้ำหลวงอาบศพ เพลิงศพ และดินฝังศพ

การขอพระราชทานเพลิง ใช้เอกสารอะไร ยื่นที่ไหน

การขอพระราชทานเพลิงทำโดยทายาทหรือผู้ขอ ยื่นหนังสือขอพระราชทานที่เรียนถึงเลขาธิการพระราชวัง พร้อมหลักฐาน ถ้าผู้วายชนม์เป็นข้าราชการ ต้นสังกัดมักเป็นผู้ออกหนังสือให้

เอกสารกรณีปกติ

1. หนังสือขอพระราชทาน เรียนเลขาธิการพระราชวัง
2. ใบมรณบัตรของผู้วายชนม์ ฉบับจริงพร้อมสำเนา
3. สำเนาบัตรข้าราชการของผู้วายชนม์
4. สำเนาทะเบียนบ้านของผู้วายชนม์
5. สำเนาบัตรประจำตัวประชาชนและทะเบียนบ้านของทายาทหรือผู้ขอ
6. สำเนาใบกำกับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ (ถ้ามี)
7. ประวัติโดยย่อของผู้วายชนม์ พร้อมรูปถ่ายขนาด 1 ถึง 2 นิ้ว

เอกสารกรณีพิเศษ ใช้หนังสือขอพระราชทาน ใบมรณบัตร สำเนาบัตรประชาชนของผู้วายชนม์ สำเนาบัตรประชาชน บัตรข้าราชการ และทะเบียนบ้านของผู้ขอ ประวัติโดยย่อของผู้วายชนม์ ถ้ายื่นที่ศาลากลางจังหวัดจะมีประวัติโดยย่อของผู้ขอและหนังสือรับรองความประพฤติเพิ่ม

สถานที่ยื่น ติดต่อได้ทุกวัน เวลา 08.30 ถึง 16.30 น.

• กรุงเทพมหานคร ฝ่ายพระราชทานเพลิง กองพระราชพิธี สำนักพระราชวัง ในพระบรมมหาราชวัง
• ต่างจังหวัด งานประสานขอพระราชทานเพลิง ที่ศาลากลางจังหวัดทุกจังหวัด

ควรยื่นทันทีที่ได้ใบมรณบัตรและตกลงวันเผากับวัดได้ เพื่อให้เจ้าหน้าที่ตรวจวันและจัดลำดับงาน

วันที่จัดงานพระราชทานเพลิงไม่ได้

งานพระราชทานเพลิงจัดไม่ได้ในวันสำคัญของพระมหากษัตริย์และพระบรมวงศ์ตามที่หลักเกณฑ์ระบุ และตามประเพณีนิยมไม่จัดในวันศุกร์

• วันเฉลิมพระชนมพรรษาพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว
• วันเฉลิมพระชนมพรรษาสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินี
• วันเฉลิมพระชนมพรรษาสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง
• วันฉัตรมงคล
• วันศุกร์ ตามประเพณีนิยม

วัดบางแห่งยังงดเผาในวันพระด้วย จึงควรเลือกวันสำรองไว้อย่างน้อยหนึ่งวันก่อนไปยื่นเรื่อง

พิธีพระราชทานเพลิง ต่างจากฌาปนกิจทั่วไปอย่างไร

พิธีพระราชทานเพลิงมีลำดับช่วงเย็นคล้ายงานฌาปนกิจทั่วไป แต่มีเจ้าหน้าที่พิธีการศพที่ได้รับพระราชทานเป็นผู้เชิญเพลิงและกำกับลำดับพิธี

ในงาน เจ้าหน้าที่จะแจ้งลำดับการทอดผ้า การประกอบพิธีของประธาน และจังหวะที่แขกขึ้นวางดอกไม้จันทน์ แขกทั่วไปทำตามคำเชิญของเจ้าหน้าที่และพิธีกร ท่าทางบนเมรุเหมือนงานทั่วไป ดูได้ที่บทความวิธีวางดอกไม้จันทน์

คืนก่อนวันพระราชทานเพลิง งานยังมีการสวดอภิธรรมตามปกติ

การแต่งกายไปงานพระราชทานเพลิง

การแต่งกายไปงานพระราชทานเพลิงให้ดูตามที่การ์ดระบุ ข้าราชการแต่งเครื่องแบบปกติขาว ไว้ทุกข์ ส่วนแขกทั่วไปแต่งชุดสุภาพสีดำ

• ข้าราชการ ทหาร ตำรวจ เครื่องแบบปกติขาว สวมปลอกแขนทุกข์สีดำที่แขนซ้าย
• แขกทั่วไป ชาย สูทสีดำ เชิ้ตขาว เนกไทดำ หรือชุดไทยพระราชทานสีดำ
• แขกทั่วไป หญิง ชุดสุภาพสีดำ กระโปรงคลุมเข่า หรือชุดไทยสีดำ รองเท้าหุ้มส้น

งานนี้เป็นทางการกว่างานฌาปนกิจทั่วไป ควรเลี่ยงเสื้อยืด กางเกงยีนส์ และรองเท้าแตะ แม้เป็นสีดำ ดูหลักทั่วไปได้ที่บทความชุดไปงานศพ

การ์ด ป้าย และการส่งพวงหรีดในงานพระราชทานเพลิงศพ

ในการ์ดและป้ายหน้างาน ใช้คำว่า พระราชทานเพลิงศพ แทนคำว่า ฌาปนกิจ และมักมีบรรทัดระบุการแต่งกายกำกับ เช่น เครื่องแบบปกติขาว ไว้ทุกข์ หรือชุดสุภาพ

แขกร่วมทำบุญได้ตามปกติ ดูแนวทางได้ที่บทความใส่ซองงานศพ ส่วนพวงหรีดควรส่งให้ถึงตั้งแต่คืนสวดคืนแรกๆ ดูเหตุผลได้ที่บทความส่งพวงหรีดวันไหน

ศาลาหรีดรับสั่งพวงหรีดออนไลน์ส่งถึงศาลา มีทั้งพวงหรีดดอกไม้สดและพวงหรีดพัดลม แจ้งชื่อวัด ศาลา และข้อความบนป้ายทาง LINE ของร้าน ได้ทุกวัน