ฌาปนกิจสงเคราะห์ คืออะไร ได้เงินเท่าไหร่ ใครเป็นผู้รับเงิน

ฌาปนกิจสงเคราะห์ คือการที่คนกลุ่มหนึ่งตกลงเป็นสมาชิกร่วมกัน เมื่อสมาชิกคนใดเสียชีวิต สมาชิกที่เหลือจะจ่ายเงินคนละเล็กน้อยรวมกันเป็นค่าจัดการศพให้ครอบครัวของผู้ตาย เงินที่ครอบครัวได้จึงไม่มีตัวเลขตายตัว ขึ้นกับจำนวนสมาชิกของสมาคมและอัตราที่สมาคมเรียกเก็บต่อศพ ซึ่งกฎหมายกำหนดเพดานไว้ที่ศพละ 20 ถึง 100 บาทต่อสมาชิกหนึ่งคน

สรุปฌาปนกิจสงเคราะห์ คืออะไร ได้เงินเท่าไหร่

ตัวเลขทั้งหมดเป็นเพดานของสมาคมฌาปนกิจสงเคราะห์ ตามกฎกระทรวงและประกาศกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ (พม.) อัตราจริงอยู่ในข้อบังคับของแต่ละสมาคม ข้อมูลนี้เป็นแนวทางทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย

ฌาปนกิจสงเคราะห์ คืออะไร

ตามมาตรา 4 ของ พ.ร.บ.การฌาปนกิจสงเคราะห์ พ.ศ. 2545 การฌาปนกิจสงเคราะห์คือกิจการที่บุคคลหลายคนตกลงเข้าร่วมกัน เพื่อสงเคราะห์ซึ่งกันและกันในการจัดการศพ หรือจัดการศพและสงเคราะห์ครอบครัว ของสมาชิกที่ถึงแก่ความตาย

สมาคมทำหน้าที่เป็นคนกลาง เก็บเงินจากสมาชิกแล้วนำไปจ่ายให้ผู้รับเงินของสมาชิกที่เสียชีวิต สมาคมต้องจดทะเบียนเป็นนิติบุคคล มีวัตถุประสงค์อื่นนอกจากการฌาปนกิจสงเคราะห์ไม่ได้ และตั้งสาขาไม่ได้

ฌาปนกิจสงเคราะห์ต่างจากประกันชีวิตตรงที่ไม่มีทุนประกัน เงินที่ได้มาจากสมาชิกคนอื่นจ่ายให้ตอนมีคนเสียชีวิต ถ้าสมาชิกของสมาคมลดลง เงินที่ครอบครัวได้ก็ลดลงตาม

การฌาปนกิจสงเคราะห์มี 2 แบบ คือสมาคมฌาปนกิจสงเคราะห์ที่ประชาชนรวมตัวกันจัดตั้ง กับการฌาปนกิจสงเคราะห์ของส่วนราชการ ซึ่งจัดให้ข้าราชการและลูกจ้างของหน่วยงานนั้น

เงินฌาปนกิจสงเคราะห์ ได้เท่าไหร่

เงินที่ครอบครัวได้ เท่ากับเงินสงเคราะห์ที่สมาคมเก็บได้จากสมาชิกทุกคนสำหรับศพนั้น หักค่าดำเนินการของสมาคม กฎกระทรวง พ.ศ. 2547 กำหนดเพดานทั้งสองส่วนตามจำนวนสมาชิก

ตัวอย่างการคำนวณที่เพดาน สมมติว่าสมาชิกทุกคนจ่ายครบ

1. สมาคมมีสมาชิก 2,000 คน เก็บศพละ 100 บาท ได้ 200,000 บาท หักร้อยละ 9 เหลือถึงครอบครัวประมาณ 182,000 บาท
2. สมาคมมีสมาชิก 6,000 คน เก็บศพละ 30 บาท ได้ 180,000 บาท หักร้อยละ 6 เหลือประมาณ 169,200 บาท
3. สมาคมมีสมาชิก 12,000 คน เก็บศพละ 20 บาท ได้ 240,000 บาท หักร้อยละ 4 เหลือประมาณ 230,400 บาท

สมาคมเก็บต่ำกว่าเพดานได้ และสมาคมที่มีสมาชิกไม่กี่ร้อยคนจะได้เงินน้อยกว่าตัวอย่างนี้มาก อยากรู้ตัวเลขจริง ให้ถามสมาคมว่าศพล่าสุดจ่ายไปเท่าไร

ค่าใช้จ่ายของสมาชิกฌาปนกิจสงเคราะห์

สมาชิกจ่ายเงิน 3 อย่างเท่านั้น มาตรา 30 ห้ามสมาคมเรียกเก็บเงินอื่นนอกเหนือจากนี้

1. ค่าสมัคร เก็บครั้งเดียวตอนสมัคร ไม่เกินคนละ 100 บาท
2. ค่าบำรุง เก็บเป็นรายเดือนหรือรายปี ไม่เกินปีละ 50 บาท
3. เงินสงเคราะห์ เก็บตามจำนวนสมาชิกที่เสียชีวิต ตามอัตราในข้อบังคับ

สมาคมเก็บเงินสงเคราะห์ล่วงหน้าไว้ก้อนหนึ่งได้ เพื่อสำรองจ่ายค่าจัดการศพโดยไม่ต้องรอเก็บจากสมาชิกทีละศพ การเก็บแบบนี้ต้องผ่านมติที่ประชุมใหญ่และเขียนไว้ในข้อบังคับของสมาคม

แต่ละเดือนสมาชิกจะจ่ายมากหรือน้อยขึ้นกับจำนวนสมาชิกที่เสียชีวิตในเดือนนั้น เดือนที่มีผู้เสียชีวิตหลายรายก็ต้องจ่ายหลายศพ

คุณสมบัติผู้สมัครฌาปนกิจสงเคราะห์

ประกาศกระทรวง พม. กำหนดให้สมาชิกต้องเป็นผู้บรรลุนิติภาวะ ไม่เป็นบุคคลล้มละลายหรือคนไร้ความสามารถ และมีสุขภาพสมบูรณ์แข็งแรง สมาคมขอใบรับรองแพทย์จากสถานพยาบาลของรัฐประกอบการสมัครได้

เงื่อนไขอื่น เช่น อายุสูงสุดของผู้สมัคร หรือต้องเป็นคนในพื้นที่ เป็นลูกค้า หรือเป็นบุคลากรของหน่วยงาน เป็นไปตามข้อบังคับของแต่ละสมาคม สมาคมที่รับประชาชนทั่วไป เช่น สมาคมของวัดหรือชุมชน มักรับคนที่อยู่ในพื้นที่นั้น

ผู้รับเงินฌาปนกิจสงเคราะห์ เป็นใครได้บ้าง

ผู้รับเงินคือบุคคลที่สมาชิกระบุชื่อไว้ในใบสมัคร ตามประกาศกระทรวง พม. ต้องเป็นญาติหรือผู้เกี่ยวข้องใน 6 ลำดับนี้

1. สามี ภรรยา บุตร บิดา มารดา
2. พี่น้องร่วมบิดามารดาเดียวกัน
3. พี่น้องร่วมบิดาหรือร่วมมารดาเดียวกัน
4. ปู่ ย่า ตา ยาย
5. ลุง ป้า น้า อา
6. ผู้อุปการะเลี้ยงดู หรือผู้อยู่ในอุปการะเลี้ยงดู

ถ้าไม่ได้ระบุชื่อใครไว้ หรือคนที่ระบุไว้จัดการศพไม่ได้ คนใน 6 ลำดับนี้ยื่นขอจัดการศพและรับเงินได้ ลำดับก่อนตัดสิทธิลำดับหลัง ถ้าลำดับเดียวกันมีหลายคนให้แบ่งเท่ากัน

สมาชิกที่แต่งงาน หย่า หรือคนที่ระบุชื่อไว้เสียชีวิตไปก่อน ควรไปแก้ชื่อผู้รับเงินที่สมาคม ไม่อย่างนั้นเงินจะจ่ายตามชื่อเดิมในใบสมัคร

ขั้นตอนขอรับเงินฌาปนกิจสงเคราะห์

เมื่อสมาชิกเสียชีวิต ครอบครัวแจ้งสมาคมแล้วยื่นเอกสารตามที่ข้อบังคับกำหนด

1. แจ้งตายที่สำนักทะเบียนให้ได้ใบมรณบัตรก่อน
2. แจ้งสมาคมที่ผู้ตายเป็นสมาชิก ถามรายการเอกสารและแบบคำขอ
3. ยื่นเอกสาร โดยทั่วไปคือสำเนาใบมรณบัตร บัตรประชาชนของผู้รับเงิน และสมุดชำระเงินประจำตัวสมาชิก
4. รับเงินงวดแรกเท่าที่สมาคมเก็บได้ ภายใน 7 วัน
5. รับส่วนที่เหลือภายใน 90 วัน

สมาคมที่มีเงินสงเคราะห์ล่วงหน้าสำรองไว้จ่ายได้โดยไม่ต้องรอเก็บจากสมาชิก ส่วนสมาคมที่เก็บทีละศพ งวดแรกอาจได้เพียงบางส่วน ครอบครัวควรเตรียมเงินสำหรับค่าศาลาและค่าใช้จ่ายวันฌาปนกิจไว้ก่อน

ฌาปนกิจสงเคราะห์ ธ.ก.ส. อสม. และหน่วยงานราชการ

ฌาปนกิจสงเคราะห์ที่คนถามถึงบ่อย เช่น ของลูกค้า ธ.ก.ส. (ฌกส.) ของ อสม. ของสหกรณ์ออมทรัพย์ และของทหาร ตำรวจ ครู หรือสาธารณสุข อยู่ใต้กฎหมายฉบับเดียวกัน แต่อัตราเก็บ จำนวนสมาชิก และเงื่อนไขการสมัครต่างกันทุกแห่ง ส่วนที่เป็นการฌาปนกิจสงเคราะห์ของส่วนราชการ อัตราเก็บ อัตราหัก และกำหนดจ่ายเป็นไปตามข้อบังคับของหน่วยงานนั้น อาจไม่ตรงกับเพดานของสมาคม

ฌกส. ของ ธ.ก.ส. เป็นสมาคมของลูกค้าธนาคาร แยกเป็นรายพื้นที่ แต่ละแห่งมีข้อบังคับและจำนวนสมาชิกของตัวเอง เงินที่ได้จึงไม่เท่ากันทุกจังหวัด ถามยอดล่าสุดได้จากสมาคมหรือสาขาที่ผู้ตายเป็นสมาชิก

ผู้ตายบางคนเป็นสมาชิกหลายแห่งพร้อมกัน เช่น ของหมู่บ้าน ของที่ทำงาน และของสหกรณ์ ครอบครัวควรไล่ดูสมุดสมาชิก สลิปเงินเดือน และรายการหักบัญชีธนาคารของผู้ตายให้ครบ

ฌาปนกิจสงเคราะห์ ขาดส่งได้กี่เดือน และการคืนเงินล่วงหน้า

จำนวนเดือนที่ขาดส่งได้เป็นไปตามข้อบังคับของแต่ละสมาคม กฎหมายบังคับให้ข้อบังคับต้องเขียนเรื่องการขาดจากสมาชิกภาพไว้ จำนวนงวดที่ค้างได้และขั้นตอนการเตือนจึงไม่เท่ากันทุกแห่ง เมื่อพ้นสมาชิกภาพแล้ว ครอบครัวจะไม่ได้รับเงินสงเคราะห์

ค่าสมัคร ค่าบำรุง และเงินสงเคราะห์ที่จ่ายช่วยศพอื่นไปแล้วไม่ได้คืน ส่วนเงินสงเคราะห์ล่วงหน้า สมาคมต้องคืนให้สมาชิกที่ลาออกหรือพ้นสมาชิกภาพ เท่าที่ยังไม่ได้นำไปจ่าย

ข้อควรตรวจก่อนสมัครฌาปนกิจสงเคราะห์

1. จดทะเบียนหรือไม่ สมาคมต้องติดป้ายชื่อและแสดงใบสำคัญการจดทะเบียนไว้ที่สำนักงาน ผู้ดำเนินกิจการโดยไม่จดทะเบียนมีโทษจำคุก และผู้ที่สมัครทั้งที่รู้ว่าไม่ได้จดทะเบียนมีโทษปรับ
2. จำนวนสมาชิกและอายุเฉลี่ย สมาชิกน้อยและสูงอายุมาก หมายถึงจ่ายบ่อยแต่ได้เงินน้อย
3. ยอดที่จ่ายให้ศพล่าสุด และใช้เวลากี่วันกว่าจะได้ครบ
4. มีคนได้ค่าชักชวนหรือไม่ กฎหมายห้ามชักชวนคนเข้าเป็นสมาชิกโดยได้รับผลประโยชน์ตอบแทน
5. บัญชีของสมาคม สมาชิกมีสิทธิขอตรวจบัญชีและเอกสารที่สำนักงานสมาคมในเวลาทำการ

นายทะเบียนกลางคืออธิบดีกรมกิจการสตรีและสถาบันครอบครัว กระทรวง พม. ส่วนในพื้นที่มีนายทะเบียนประจำท้องที่ เช่น เทศบาล ถ้าสงสัยว่าสมาคมจดทะเบียนจริงหรือไม่ สอบถามได้จากหน่วยงานเหล่านี้

ประกาศกระทรวง พม. ยังให้สมาคมใช้เงินค่าดำเนินการเป็นค่าพวงหรีดและค่าพิธีกรรมทางศาสนาของสมาชิกได้ สมาคมจึงส่งพวงหรีดในนามสมาคมไปงานของสมาชิกได้ ฝั่งเพื่อนสมาชิกที่ไปร่วมงาน ดูเรื่องการใส่ซองงานศพได้ ส่วนสมาคมหรือหน่วยงานที่ต้องการสั่งพวงหรีดในนามองค์กร ศาลาหรีดมีพวงหรีดดอกไม้สดและพวงหรีดพัดลม แจ้งชื่อวัดและศาลาทาง LINE ของร้าน ได้ทุกวัน