ประวัติวัดอรุณราชวราราม ราชวรมหาวิหาร จากวัดบางมะกอกสมัยอยุธยาถึงวัดแจ้งริมเจ้าพระยา

ประวัติวัดอรุณโดยย่อคือ วัดนี้สร้างตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยาในชื่อวัดบางมะกอก เปลี่ยนเป็นวัดแจ้งสมัยกรุงธนบุรี รัชกาลที่ 2 พระราชทานนามว่าวัดอรุณราชธาราม และรัชกาลที่ 4 พระราชทานนามว่าวัดอรุณราชวรารามซึ่งใช้มาถึงวันนี้ พระปรางค์องค์ใหญ่ริมแม่น้ำเริ่มจากพระราชดำริของรัชกาลที่ 2 และสร้างเสร็จในรัชกาลที่ 3

สรุปข้อมูลวัดอรุณราชวราราม

ประวัติวัดอรุณเรียงตามสมัย

ประวัติวัดอรุณแบ่งได้สามช่วง คือสมัยอยุธยาที่ยังเป็นวัดบางมะกอก สมัยกรุงธนบุรีที่ได้ชื่อวัดแจ้งและเป็นวัดในพระราชวัง และสมัยรัตนโกสินทร์ที่บูรณะต่อกันหลายรัชกาลจนมีพระปรางค์อย่างที่เห็นทุกวันนี้

สมัยอยุธยา วัดอรุณสร้างเมื่อไหร่และใครสร้าง

วัดอรุณสร้างในสมัยกรุงศรีอยุธยา ก่อนรัชกาลสมเด็จพระนารายณ์มหาราช แหล่งข้อมูลที่ตรวจได้ไม่ระบุปีที่สร้างและชื่อผู้สร้าง ที่ยืนยันได้คือวัดนี้ปรากฏอยู่ในแผนที่เมืองธนบุรีของชาวฝรั่งเศสซึ่งตีพิมพ์เมื่อ ค.ศ. 1691 (พ.ศ. 2234) นับจากปีนั้น วัดมีอายุมากกว่า 330 ปี

ชื่อแรกคือวัดบางมะกอก เรียกตามชื่อตำบลบางมะกอกที่วัดตั้งอยู่ ต่อมาเรียกสั้นลงเป็นวัดมะกอก เมื่อมีวัดสร้างใหม่ในตำบลเดียวกันแต่อยู่ลึกเข้าไปในคลองบางกอกใหญ่ ชาวบ้านเรียกวัดใหม่ว่าวัดมะกอกใน (ปัจจุบันคือวัดนวลนรดิศ) และเรียกวัดเดิมที่อยู่ปากคลองว่าวัดมะกอกนอก โบสถ์น้อยกับวิหารน้อยหน้าพระปรางค์เป็นอาคารที่เหลือมาจากสมัยนี้

สมัยกรุงธนบุรี ที่มาของชื่อวัดแจ้ง

ชื่อวัดแจ้งมาจากเรื่องเล่าว่า พ.ศ. 2310 สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชเสด็จทางเรือลงมาตั้งราชธานีที่กรุงธนบุรี และมาถึงหน้าวัดมะกอกนอกตอนรุ่งแจ้งพอดี จึงโปรดให้เทียบเรือ เสด็จขึ้นสักการะพระปรางค์องค์เดิมซึ่งสูงราว 8 วา (16 เมตร) ต่อมาโปรดให้บูรณะวัดและเปลี่ยนชื่อเป็นวัดแจ้ง

เมื่อสร้างพระราชวังกรุงธนบุรี เขตพระราชฐานขยายมาครอบวัดแจ้ง วัดจึงเป็นวัดในพระราชวัง แบบเดียวกับวัดพระศรีสรรเพชญ์ของอยุธยา พระแก้วมรกตที่อัญเชิญมาจากเวียงจันทน์เมื่อ พ.ศ. 2322 ประดิษฐานอยู่ที่วัดแจ้ง จนย้ายไปวัดพระศรีรัตนศาสดารามใน พ.ศ. 2327

สมัยรัตนโกสินทร์ จากวัดแจ้งเป็นวัดอรุณราชวราราม

วัดแจ้งได้ชื่อวัดอรุณในรัชกาลที่ 2 และได้ชื่อวัดอรุณราชวรารามในรัชกาลที่ 4

• รัชกาลที่ 1: ย้ายพระนครไปฝั่งตะวันออกของแม่น้ำ วัดแจ้งพ้นจากเขตพระราชวัง โปรดให้มีพระสงฆ์จำพรรษา โปรดให้เจ้าฟ้ากรมหลวงอิศรสุนทร (ต่อมาคือรัชกาลที่ 2) บูรณะวัด งานเสร็จแค่กุฏิสงฆ์ รัชกาลที่ 1 ก็สวรรคตใน พ.ศ. 2352
• รัชกาลที่ 2: บูรณะพระอุโบสถและพระวิหารจนเสร็จ พระราชทานนามว่าวัดอรุณราชธาราม สมโภชวัดเมื่อ พ.ศ. 2363 ทรงปั้นพระพักตร์พระประธานในพระอุโบสถด้วยพระองค์เอง และมีพระราชดำริให้เสริมพระปรางค์ให้สูงใหญ่ขึ้น แต่สวรรคตใน พ.ศ. 2367 ก่อนจะได้ขุดฐานราก
• รัชกาลที่ 3: ลงมือเสริมพระปรางค์จนเสร็จใน พ.ศ. 2385 สร้างพระอุโบสถหลังใหม่แทนหลังเดิมที่ไฟไหม้ และสร้างซุ้มประตูยอดมงกุฎ
• รัชกาลที่ 4: บูรณะวัดอีกหลายรายการ อัญเชิญพระบรมอัฐิรัชกาลที่ 2 มาบรรจุที่ฐานพระประธาน แล้วพระราชทานนามใหม่ว่าวัดอรุณราชวราราม
• รัชกาลที่ 5: ปฏิสังขรณ์เกือบทั้งวัด วันที่ 31 ธันวาคม พ.ศ. 2438 เกิดไฟไหม้พระอุโบสถ จึงซ่อมและเขียนจิตรกรรมฝาผนังใหม่
• รัชกาลที่ 9 ถึงปัจจุบัน: บูรณะพระปรางค์เป็นรอบ ครั้งที่ไทยพีบีเอสรวบรวมไว้คือ พ.ศ. 2510 ถึง 2511 พ.ศ. 2540 ถึง 2542 และครั้งใหญ่ล่าสุด พ.ศ. 2556 ถึง 2560

วัดอรุณนับเป็นวัดประจำรัชกาลที่ 2 พระบรมอัฐิของพระองค์ยังอยู่ที่ฐานพระประธานในพระอุโบสถ

วัดอรุณสมัยก่อน ชื่อเดิมและลำดับการเปลี่ยนชื่อ

วัดอรุณสมัยก่อนมีชื่อเรียกมาแล้วห้าชื่อก่อนจะเป็นวัดอรุณราชวราราม ชื่อวัดแจ้งยังใช้เรียกกันถึงทุกวันนี้

คำว่าอรุณแปลว่ารุ่งเช้า ความหมายเดียวกับคำว่าแจ้ง

จุดเด่นวัดอรุณและสิ่งที่ควรชม

จุดเด่นวัดอรุณคือพระปรางค์ประดับกระเบื้องเคลือบริมแม่น้ำเจ้าพระยา กับยักษ์วัดแจ้งสองตนหน้าซุ้มประตูยอดมงกุฎ

พระปรางค์วัดอรุณ

พระปรางค์วัดอรุณเป็นเจดีย์ประธานของวัด ตั้งอยู่ริมแม่น้ำ มีพระปรางค์ประธานอยู่กลาง และพระปรางค์องค์เล็กรายรอบ 4 องค์ องค์เดิมสมัยอยุธยาสูงราว 16 เมตร รัชกาลที่ 2 มีพระราชดำริให้เสริมให้สูงใหญ่ขึ้น และรัชกาลที่ 3 สร้างจนเสร็จใน พ.ศ. 2385

ความสูงของพระปรางค์ประธานมีสองตัวเลข วิกิพีเดียไทยระบุ 67 เมตร ส่วนสื่ออย่างผู้จัดการออนไลน์ระบุว่าสูงจากฐานถึงยอด 81.85 เมตร ทั้งองค์ก่ออิฐถือปูน ประดับกระเบื้องเคลือบและชิ้นส่วนถ้วยชามเบญจรงค์จากจีน

ฐานแต่ละชั้นมีรูปปั้นยักษ์แบก กระบี่แบก และเทวดาแบกเรียงรอบองค์ ในซุ้มทั้งสี่ด้านเป็นรูปพระอินทร์ทรงช้างเอราวัณ ยอดบนสุดเป็นนภศูลสวมมงกุฎ ซึ่งรัชกาลที่ 3 โปรดให้นำมงกุฎที่หล่อไว้สำหรับพระประธานวัดนางนองมาติด ทุกวันนี้วัดเปิดให้ขึ้นได้ถึงชั้นประทักษิณชั้นแรก

พระอุโบสถ พระวิหาร โบสถ์น้อย และวิหารน้อย

• พระอุโบสถ: หลังปัจจุบันสร้างสมัยรัชกาลที่ 3 มีระเบียงคดล้อมรอบ พระประธานคือพระพุทธธรรมมิศราชโลกธาตุดิลก รัชกาลที่ 2 ทรงปั้นพระพักตร์
• พระวิหาร: ผนังด้านนอกประดับกระเบื้องเคลือบที่รัชกาลที่ 3 สั่งทำจากจีน ด้านในมีพระแจ้ง (พระอรุณ) พระพุทธรูปศิลปะล้านช้างที่รัชกาลที่ 4 โปรดให้อัญเชิญมาจากเวียงจันทน์เมื่อ พ.ศ. 2401 เพราะพระนามพ้องกับชื่อวัด
• โบสถ์น้อย: พระอุโบสถเดิมสมัยอยุธยา อยู่หน้าพระปรางค์ด้านทิศเหนือ ด้านในมีพระแท่นของสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชและพระบรมรูปของพระองค์
• วิหารน้อย: วิหารเดิมสมัยอยุธยา อยู่หน้าพระปรางค์ด้านทิศใต้ คู่กับโบสถ์น้อย ด้านในมีพระจุฬามณีเจดีย์ ล้อมด้วยรูปท้าวจตุโลกบาลทั้งสี่

ยักษ์วัดแจ้ง ทศกัณฐ์และสหัสเดชะ

ยักษ์วัดแจ้งคือรูปปั้นยักษ์ทวารบาล 2 ตนที่ยืนหน้าซุ้มประตูยอดมงกุฎ ทางเข้าพระอุโบสถ ตนกายสีเขียวคือทศกัณฐ์ ยืนด้านทิศใต้ของซุ้ม ตนกายสีขาวคือสหัสเดชะ ยืนด้านทิศเหนือ ทั้งคู่เป็นตัวละครจากรามเกียรติ์

ซุ้มประตูยอดมงกุฎสร้างสมัยรัชกาลที่ 3 และมีบันทึกว่าซ่อมแขนยักษ์ในสมัยรัชกาลที่ 6 คติการตั้งยักษ์เฝ้าประตูเป็นแบบเดียวกับยักษ์ที่วัดพระศรีรัตนศาสดาราม

ความเชื่อเกี่ยวกับวัดอรุณ

ความเชื่อเกี่ยวกับวัดอรุณที่มีที่มาชัดมีสองเรื่อง คือพระปรางค์กับยักษ์ พระปรางค์สร้างตามคติไตรภูมิ ถือเป็นภาพจำลองของเขาพระสุเมรุซึ่งเป็นศูนย์กลางจักรวาล

ยักษ์วัดแจ้งเป็นทวารบาล เชื่อกันว่าคอยเฝ้าประตูและคุ้มครองสิ่งศักดิ์สิทธิ์ในพระอุโบสถ ส่วนชื่อวัดที่แปลว่ารุ่งอรุณ ทำให้หลายคนมาไหว้พระที่นี่เพราะเชื่อกันว่าจะช่วยให้ชีวิตรุ่งเรือง

ที่ตั้ง การเดินทาง และข้อควรรู้ก่อนไปวัดอรุณ

วัดอรุณตั้งอยู่ที่ถนนอรุณอมรินทร์ แขวงวัดอรุณ เขตบางกอกใหญ่ กรุงเทพฯ ฝั่งธนบุรีของแม่น้ำเจ้าพระยา ตรงข้ามท่าเตียนและวัดโพธิ์ ที่อยู่และแผนที่ดูได้จากหน้าวัดอรุณราชวราราม

• ทางเรือ: นั่งเรือข้ามฟากจากท่าเตียนมาขึ้นที่ท่าวัดอรุณ ใช้เวลาไม่กี่นาที
• รถไฟฟ้า: ลง MRT สถานีสนามไชย เดินไปท่าเตียน แล้วต่อเรือข้ามฟาก
• เวลาเปิด: เว็บท่องเที่ยวระบุ 08.00 ถึง 18.00 น. ทุกวัน ข้อมูลเก่าบางแห่งระบุ 07.30 ถึง 17.30 น. ควรตรวจกับวัดก่อนไป
• ค่าเข้าชม: คนไทยไม่เสีย ชาวต่างชาติ 200 บาท ราคาอาจเปลี่ยน
• การแต่งกาย: เสื้อคลุมไหล่ กางเกงหรือกระโปรงคลุมเข่า ถอดรองเท้าก่อนเข้าพระอุโบสถ

ท่าเตียนอยู่ใกล้วัดโพธิ์ ไปสองวัดได้ในวันเดียว อ่านประวัติวัดโพธิ์ไว้ก่อนได้ ส่วนวัดอื่นในเมืองรวมไว้ที่บทความวัดในกรุงเทพน่าไปทำบุญ

เมื่อต้องส่งพวงหรีดไปงานศพ สั่งพวงหรีดออนไลน์ส่งถึงวัดได้ หรือสอบถามทาง LINE