วัดไตรมิตร หรือวัดไตรมิตรวิทยารามวรวิหาร เป็นพระอารามหลวงชั้นโทที่ถนนตรีมิตร เขตสัมพันธวงศ์ ย่านเยาวราช เดิมชื่อวัดสามจีน คนมาวัดนี้เพื่อกราบหลวงพ่อทองคำ (พระพุทธมหาสุวรรณปฏิมากร) พระพุทธรูปทองคำหนัก 5.5 ตัน ที่ถูกปูนหุ้มไว้จนปูนกะเทาะออกเมื่อ 25 พฤษภาคม 2498
วันนี้หลวงพ่อทองคำประดิษฐานอยู่ชั้นบนสุดของพระมหามณฑป อาคารหินอ่อนสีขาวหลังคาปิดทอง ส่วนพระอุโบสถหลังเดิมของวัดยังมีหลวงพ่อโต พระประธานที่คนย่านนี้นับถือมาตั้งแต่ยังเป็นวัดสามจีน
สรุปข้อมูลวัดไตรมิตร
|
หัวข้อ |
ข้อมูล |
|---|---|
|
ชื่อเต็ม |
วัดไตรมิตรวิทยารามวรวิหาร |
|
ชื่อเดิม |
วัดสามจีน |
|
ฐานะ |
พระอารามหลวงชั้นโท ชนิดวรวิหาร |
|
เปลี่ยนชื่อ |
พ.ศ. 2482 หมายถึงเพื่อน 3 คนร่วมกันสร้างวัด |
|
พระสำคัญ |
หลวงพ่อทองคำ หรือพระพุทธมหาสุวรรณปฏิมากร (พระสุโขทัยไตรมิตร) |
|
น้ำหนักองค์พระ |
ทองคำราว 5.5 ตัน ถอดประกอบได้ 9 ชิ้น |
|
ขนาดองค์พระ |
หน้าตักกว้างราว 3 เมตร สูงราว 3.9 เมตร |
|
วันที่พบว่าเป็นทองคำ |
25 พฤษภาคม 2498 |
|
ที่ประดิษฐาน |
ชั้นบนสุดของพระมหามณฑป |
|
พระประธานในพระอุโบสถ |
พระพุทธทศพลญาณ (หลวงพ่อโต หลวงพ่อวัดสามจีน) |
|
ที่ตั้ง |
ถนนตรีมิตร แขวงตลาดน้อย เขตสัมพันธวงศ์ กรุงเทพฯ |
|
รถไฟฟ้า |
MRT หัวลำโพง ทางออก 1 ห่างราว 400 เมตร |
วัดไตรมิตรที่เยาวราชเป็นคนละวัดกับวัดไตรมิตรวรารามที่อำเภอพระสมุทรเจดีย์ จังหวัดสมุทรปราการ ถ้าค้นแผนที่หรือบอกคนขับรถ ให้บอกว่าวัดไตรมิตรเยาวราช หรือวัดไตรมิตรใกล้หัวลำโพง
ประวัติวัดไตรมิตร จากวัดสามจีนถึงวัดไตรมิตรวิทยาราม
ประวัติวัดไตรมิตรเริ่มจากวัดเล็กชื่อวัดสามจีน บางแหล่งเรียกวัดสามจีนใต้ เข้าใจกันว่าชาวจีน 3 คนร่วมกันสร้างไว้ทำบุญ ไม่มีบันทึกปีที่สร้างแน่ชัด เชื่อกันว่าเป็นวัดสมัยต้นรัตนโกสินทร์ เดิมเป็นที่ลุ่ม กุฏิและอาคารเป็นเรือนไม้
พ.ศ. 2477 พระมหากิ๊ม สุวรรณชาต ซึ่งรักษาการเจ้าอาวาสอยู่ เริ่มปรับปรุงวัด มหาเถรสมาคมอนุมัติให้ปรับปรุงเมื่อ พ.ศ. 2480 จากนั้น พ.ศ. 2482 พ่อค้า ประชาชน ครู และนักเรียนช่วยกันปฏิสังขรณ์ แล้วเปลี่ยนชื่อเป็นวัดไตรมิตรวิทยาราม
ชื่อใหม่มีสองส่วน "ไตรมิตร" แปลว่าเพื่อน 3 คน ตามเรื่องเล่าว่าชาวจีน 3 คนสร้างวัด ส่วน "วิทยาราม" มาจากในวัดมีโรงเรียนปริยัติธรรมและโรงเรียนไตรมิตรวิทยาลัย ต่อมาวัดได้เป็นพระอารามหลวงชั้นโท ชนิดวรวิหาร จึงมีคำว่า "วรวิหาร" ต่อท้ายชื่อเต็ม
หลวงพ่อทองคำ วัดไตรมิตร มาจากไหน
หลวงพ่อทองคำ วัดไตรมิตร เป็นพระพุทธรูปศิลปะสุโขทัย ปางมารวิชัย ปีที่สร้างไม่มีใครรู้แน่ชัด นักวิชาการบางส่วนเชื่อว่าเป็นพระพุทธรูปทองที่ศิลาจารึกเล่าว่าอยู่ที่วัดมหาธาตุ กลางเมืองสุโขทัย แต่ข้อนี้ยังเป็นข้อสันนิษฐาน
ช่วงหนึ่งในอดีต องค์พระถูกพอกปูนทับทั้งองค์ ทาสีและประดับแก้ว จนดูเป็นพระปูนปั้นธรรมดา เชื่อกันว่าทำเพื่อไม่ให้ใครรู้ว่าข้างในเป็นทองคำ แล้วองค์พระก็มาอยู่ที่วัดพระยาไกร ย่านถนนเจริญกรุง ริมแม่น้ำเจ้าพระยา
ต่อมาวัดพระยาไกรกลายเป็นวัดร้าง บริษัทอีสต์เอเชียติกขอเช่าที่ดินของวัด คณะสงฆ์จึงให้วัดไตรมิตรกับวัดไผ่เงินโชตนารามไปอัญเชิญพระพุทธรูปใหญ่ 2 องค์ที่เหลืออยู่ เล่ากันว่าคณะวัดไผ่เงินไปถึงก่อนจึงเลือกองค์สำริด องค์ที่ดูเป็นปูนปั้นจึงตกมาอยู่ที่วัดไตรมิตรเมื่อราว พ.ศ. 2478
วัดไตรมิตรตอนนั้นยังไม่มีอาคารใหญ่พอ องค์พระจึงตั้งอยู่ใต้เพิงสังกะสีข้างพระอุโบสถนานราว 20 ปี
วันที่ปูนกะเทาะ 25 พฤษภาคม 2498
พ.ศ. 2497 วัดสร้างวิหารหลังใหม่สำหรับประดิษฐานพระองค์นี้โดยเฉพาะ วันที่ 25 พฤษภาคม 2498 ระหว่างยกองค์พระขึ้นวิหาร สายเครื่องกว้านขาดเพราะองค์พระหนักมาก องค์พระตกกระแทกพื้น ปูนตรงพระอุระกะเทาะออก คนที่อยู่ตรงนั้นจึงเห็นเนื้อทองคำข้างใน
เจ้าอาวาสให้ลอกปูนออกทั้งองค์ พอปูนหลุดหมดจึงรู้ว่าองค์พระเป็นทองคำ ประกอบจากหลายชิ้นที่ถอดออกได้ และพบกุญแจสำหรับถอดประกอบฝังอยู่ในปูนที่ฐาน รูปถ่ายระหว่างลอกปูนและชิ้นปูนจริงบางส่วนยังจัดแสดงให้ดูที่วัด
เหตุการณ์นี้เกิดใกล้ปี พ.ศ. 2500 ที่คนไทยเรียกกึ่งพุทธกาล ข่าวดังไปทั่วประเทศ
หลวงพ่อทองคำในตัวเลข
หลวงพ่อทองคำมีชื่อทางการว่าพระพุทธมหาสุวรรณปฏิมากร คนยังเรียกอีกชื่อว่าพระสุโขทัยไตรมิตร
- ทองคำหนักราว 5.5 ตัน
- หน้าตักกว้างราว 3 เมตร สูงจากฐานถึงยอดพระเกตุมาลาราว 3.9 เมตร
- ถอดประกอบได้ 9 ชิ้น เช่น พระพาหา พระหัตถ์ พระชงฆ์ พระเพลา และพระศอ
- เนื้อทองไม่เท่ากันทั้งองค์ ช่วงฐานบริสุทธิ์ราว 40 เปอร์เซ็นต์ พระพักตร์ราว 80 เปอร์เซ็นต์ ส่วนพระเกศเป็นทองคำ 99.99 เปอร์เซ็นต์ หนัก 45 กิโลกรัม
กินเนสส์บุ๊กบันทึกว่าหลวงพ่อทองคำเป็นประติมากรรมทองคำแท้ที่ใหญ่ที่สุดในโลก และเมื่อ พ.ศ. 2534 บันทึกว่าเป็นวัตถุศักดิ์สิทธิ์ที่มีมูลค่าเนื้อทองสูงที่สุด
พระมหามณฑปและศูนย์ประวัติศาสตร์เยาวราช
หลังลอกปูน หลวงพ่อทองคำประดิษฐานในวิหารหลังที่สร้าง พ.ศ. 2497 มาจนถึง พ.ศ. 2550 ปีนั้นมีการสร้างพระมหามณฑปขึ้นแทน เพื่อเฉลิมพระเกียรติในวโรกาสพระชนมพรรษา 80 พรรษาของรัชกาลที่ 9 เพราะวิหารเดิมคับแคบ อาคารใหม่เปิดเมื่อ 14 กุมภาพันธ์ 2553
พระมหามณฑปสูง 4 ชั้น หุ้มหินอ่อนสีขาว หลังคาซ้อนปิดทองมียอดแหลม ชั้นบนสุดเป็นที่ประดิษฐานหลวงพ่อทองคำ ชั้นล่างลงมาเป็นนิทรรศการประวัติหลวงพ่อทองคำ ตั้งแต่การหล่อแบบสุโขทัย ช่วงที่ถูกปูนหุ้ม จนถึงวันที่ปูนกะเทาะ
อีกชั้นหนึ่งเป็นศูนย์ประวัติศาสตร์เยาวราช เล่าเรื่องชาวจีนที่มาตั้งรกรากและการค้าในย่านนี้ตั้งแต่ต้นรัตนโกสินทร์ ใครมาเที่ยวเยาวราชแล้วอยากรู้ที่มาของย่านแวะดูได้ ค่าเข้าชมและเวลาเปิดของแต่ละชั้นถามวัดก่อนไป
พระอุโบสถและหลวงพ่อโต วัดสามจีน
พระอุโบสถของวัดไตรมิตรสร้างเมื่อ พ.ศ. 2490 เป็นอาคารทรงไทยประยุกต์ หลังคาซ้อนสีส้มทอง ผนังสีครีม อยู่ในบริเวณเดียวกับพระมหามณฑป
พระประธานในพระอุโบสถคือพระพุทธทศพลญาณ พระพุทธรูปปูนปั้นลงรักปิดทอง ปางมารวิชัย คนทั่วไปเรียกว่าหลวงพ่อโต หรือหลวงพ่อวัดสามจีน ตามชื่อเดิมของวัด มีคนมาบนบานด้วยพวงมาลัยดอกมะลิอยู่เสมอ รัชกาลที่ 5 เคยเสด็จมานมัสการและตรัสชมว่าพระพุทธลักษณะงดงามมาก
วัดไตรมิตร mrt และการเดินทาง
สถานี MRT ที่ใกล้วัดไตรมิตรที่สุดคือหัวลำโพง ลงทางออก 1 แล้วเดินต่อไปทางถนนตรีมิตร ระยะเป็นเส้นตรงราว 400 เมตร ถ้าจะเดินเที่ยวเยาวราชต่อ ลง MRT วัดมังกรก็ได้ ห่างวัดราว 1 กิโลเมตร
ขับรถมาเอง จอดได้ที่ชั้นล่างพระมหามณฑป แต่ถนนย่านเยาวราชแคบและรถเยอะ เผื่อเวลาไว้ เวลาเปิดปิดพระมหามณฑปและค่าเข้าชมนิทรรศการ ถามวัดก่อนเดินทาง ตัววัดอยู่ใกล้วัดหัวลำโพงที่ถนนพระรามที่ 4 อ่านต่อได้ที่ประวัติวัดหัวลำโพง
เข้าวัดแต่งกายสุภาพ เสื้อมีแขน กางเกงหรือกระโปรงคลุมเข่า ใครอยากไหว้พระวัดดังที่อื่นต่อ ดูรายชื่อวัดในกรุงเทพ น่าไปทำบุญ
ไปงานศพหรือทำบุญที่วัดไตรมิตร
ไปงานศพหรืองานทำบุญที่วัดไตรมิตร ถามชื่อศาลา วันเวลาสวด และเวลาฌาปนกิจจากเจ้าภาพก่อนออกจากบ้าน ย่านนี้หาที่จอดรถยาก เผื่อเวลาเดินทางไว้ ถ้าไม่แน่ใจเรื่องสีเสื้อผ้า ดูชุดไปงานศพ
ถ้าไปร่วมงานไม่ได้ ส่งพวงหรีดไปตั้งที่ศาลาแทนได้ ข้อมูลวัดสำหรับสั่งอยู่ที่หน้าวัดไตรมิตรวิทยาราม หรือดูวัดอื่นในวัดในกรุงเทพ สั่งพวงหรีดกับศาลาหรีดได้ทาง LINE ของร้าน แจ้งชื่อวัด ชื่อศาลา วันเวลาสวด และข้อความบนป้าย
ภาพวัดในบทความ: ภาพปก และภาพหลวงพ่อทองคำ โดย Suicasmo · ภาพพระอุโบสถ โดย Christophe95 · ทุกภาพใช้สัญญาอนุญาต CC BY-SA 4.0 จาก Wikimedia Commons ครอปและปรับขนาดจากต้นฉบับ ภาพปกวางกล่องชื่อบทความทับ




