รดน้ำศพ คือพิธีในวันแรกของงานศพที่ญาติและแขกรดน้ำลงบนฝ่ามือขวาของผู้วายชนม์ เพื่อขอขมาและอำลาเป็นครั้งสุดท้ายก่อนบรรจุร่างลงโลง นิยมจัดช่วง 16.00 ถึง 17.00 น.
แต่ละคนใช้เวลารดไม่ถึงหนึ่งนาที และเป็นครั้งเดียวที่แขกจะได้เห็นผู้วายชนม์
สรุปรดน้ำศพ ทำเมื่อไร ทำอย่างไร พูดว่าอะไร
|
คำถาม |
คำตอบ |
|---|---|
|
รดน้ำศพ คืออะไร |
พิธีขอขมาและอำลาผู้วายชนม์ ก่อนบรรจุลงโลง |
|
ทำวันไหน |
วันแรกของงาน ก่อนสวดพระอภิธรรมคืนแรก |
|
กี่โมง |
ส่วนใหญ่ 16.00 ถึง 17.00 น. แล้วแต่เจ้าภาพและวัด |
|
รดตรงไหน |
ฝ่ามือขวาของผู้วายชนม์ |
|
ใช้น้ำอะไร |
น้ำสะอาดผสมน้ำอบ ลอยดอกไม้ เจ้าภาพเตรียมให้ |
|
พูดว่าอะไร |
กล่าวขออโหสิกรรมในใจ เป็นภาษาไทยได้ |
|
แต่งกาย |
ชุดสุภาพสีดำหรือขาว |
|
ต้องเตรียมอะไรไป |
ไม่ต้อง เจ้าภาพจัดน้ำและภาชนะไว้ให้ |
ลำดับพิธีต่างกันได้ตามวัด ท้องถิ่น และครอบครัว ให้ทำตามที่เจ้าหน้าที่หรือเจ้าภาพแนะนำหน้างาน
รดน้ำศพ คืออะไร ทำไมต้องรด
รดน้ำศพ คือการรดน้ำลงบนมือของผู้วายชนม์เพื่อขอขมาในสิ่งที่เคยล่วงเกินกัน และให้อภัยต่อกันเป็นครั้งสุดท้าย
- ขอขมาและอโหสิกรรม ทั้งฝ่ายที่ยังอยู่และฝ่ายที่จากไป จะได้ไม่มีเรื่องค้างคาต่อกัน
- แสดงความเคารพ คล้ายการรดน้ำขอพรผู้ใหญ่ แต่เป็นการอำลา
- เตือนสติผู้ที่มาร่วมงาน ว่าทุกคนต้องจากไปโดยนำสิ่งใดติดตัวไปไม่ได้ มือที่แบออกรับน้ำเป็นสัญลักษณ์ของข้อนี้
ไม่ต้องเป็นญาติก็ร่วมรดน้ำได้ เพื่อน เพื่อนร่วมงาน และเพื่อนบ้านร่วมได้ทั้งหมด
อาบน้ำศพ กับรดน้ำศพ ต่างกันอย่างไร
อาบน้ำศพ คือการที่ญาติสนิทหรือเจ้าหน้าที่ชำระร่างกายและแต่งกายให้ผู้วายชนม์ก่อนเริ่มงาน ส่วนรดน้ำศพเป็นพิธีที่เปิดให้แขกร่วมหลังจากนั้น
ในอดีตญาติจะอาบน้ำให้จริงทั้งร่าง จึงเรียกว่าอาบน้ำศพ ปัจจุบันส่วนของการชำระร่างทำเป็นการภายใน และเหลือการรดน้ำที่มือเป็นพิธีสำหรับแขก คนจำนวนมากจึงใช้สองคำนี้แทนกัน
ผู้วายชนม์ที่ได้รับพระราชทานเกียรติ จะมีพิธีที่เรียกว่า น้ำหลวงอาบศพ ซึ่งมีลำดับและถ้อยคำเฉพาะ เจ้าภาพจะแจ้งขั้นตอนให้แขกทราบในงาน
รดน้ำศพกี่โมง
รดน้ำศพส่วนใหญ่เริ่ม 16.00 น. และเปิดให้แขกรดจนถึงประมาณ 17.00 น. ก่อนบรรจุร่างลงโลงและเริ่มสวดพระอภิธรรมคืนแรกช่วง 19.00 น.
เวลาอาจเร็วหรือช้ากว่านี้ตามเวลาที่รับร่างจากโรงพยาบาลและคิวศาลาของวัด บางงานเริ่ม 15.00 น. บางงานเลื่อนเป็น 17.00 น. ให้ยึดเวลาที่เจ้าภาพแจ้งในการ์ดหรือข้อความ
แขกควรไปถึงตั้งแต่ช่วงต้นของเวลาที่แจ้ง เพราะเมื่อประธานหรือผู้อาวุโสรดเป็นคนสุดท้ายแล้ว เจ้าหน้าที่จะเริ่มบรรจุร่างลงโลงทันที ใครมาถึงหลังจากนั้นจะไม่ได้รดน้ำ แต่ยังอยู่ร่วมฟังสวดได้
ขั้นตอนพิธีรดน้ำศพ สำหรับแขก
พิธีรดน้ำศพสำหรับแขกมี 6 ขั้น เริ่มจากไหว้พระ รอคิว รดน้ำที่มือขวาของผู้วายชนม์ แล้วถอยออกมา
- เมื่อถึงศาลา กราบพระพุทธรูปที่โต๊ะหมู่บูชาก่อน แล้วทักทายเจ้าภาพสั้นๆ
- ต่อแถวตามที่เจ้าหน้าที่จัด ลูกหลานและญาติสนิทมักรดก่อน ตามด้วยแขก
- เมื่อถึงคิว เดินเข้าไปด้านที่มือขวาของผู้วายชนม์ยื่นออกมา ถ้าผู้วายชนม์อาวุโสกว่า ยกมือไหว้หนึ่งครั้ง
- รับภาชนะน้ำจากเจ้าหน้าที่ด้วยสองมือ
- เทน้ำลงบนฝ่ามือขวาของผู้วายชนม์ช้าๆ พร้อมกล่าวคำขอขมาในใจ
- คืนภาชนะ ไหว้อีกครั้ง แล้วถอยออกทางที่จัดไว้ ไม่ยืนค้างหน้าเตียง
น้ำที่รดเพียงเล็กน้อยก็พอ ไม่ต้องเทจนหมดภาชนะ และไม่รดที่ส่วนอื่นของร่างกาย รายละเอียดเรื่องการกราบและไหว้หน้าศพดูได้ที่บทความวิธีกราบศพ
คำกล่าวรดน้ำศพ
คำกล่าวรดน้ำศพไม่ต้องพูดออกเสียง ใช้การนึกในใจ และกล่าวเป็นภาษาไทยได้ สาระคือขออโหสิกรรมต่อกัน
คำกล่าวภาษาไทย
"กายกรรม วจีกรรม มโนกรรม ที่ข้าพเจ้าได้ล่วงเกินท่าน ไม่ว่าต่อหน้าหรือลับหลัง ขอท่านโปรดอโหสิกรรมให้ข้าพเจ้าด้วย"
คำกล่าวภาษาบาลีที่นิยมใช้
"อิทัง มะตะกะสะรีรัง อุทะกัง วิยะ สิญจิตัง อะโหสิกัมมัง"
คำแปลโดยสรุป ร่างกายที่ตายแล้วนี้ ย่อมเป็นอโหสิกรรม ไม่มีโทษต่อกัน เหมือนน้ำที่รดแล้ว
คำกล่าวแบบสั้น
"ขออโหสิกรรม และขอให้ท่านไปสู่สุคติ"
เลือกแบบใดก็ได้ตามที่สะดวก ถ้าจำไม่ได้ การตั้งใจระลึกถึงผู้วายชนม์ด้วยความเคารพก็พอ
ข้อควรรู้ก่อนไปงานรดน้ำศพ
ไปงานรดน้ำศพให้แต่งชุดสุภาพสีดำหรือขาว ไม่ต้องเตรียมอะไรไป และผู้ที่อายุมากกว่าผู้วายชนม์ก็รดน้ำได้
- การแต่งกาย ชุดสุภาพสีดำหรือขาว เช่นเดียวกับคืนสวด ดูรายละเอียดได้ที่บทความชุดไปงานศพ
- ผู้ที่อายุมากกว่าผู้วายชนม์ รดน้ำได้ ไม่มีข้อห้าม ต่างกันเพียงไม่ต้องไหว้หรือกราบก่อน ใช้การยืนสงบแทน
- พระสงฆ์ ถ้ามีพระสงฆ์มาร่วม ท่านจะรดก่อนฆราวาส
- เด็ก ร่วมได้ถ้าผู้ปกครองเห็นว่าพร้อม ควรอธิบายล่วงหน้าว่าจะได้เห็นอะไร
- ซองทำบุญ มอบในวันรดน้ำหรือคืนสวดคืนใดก็ได้ ดูจำนวนที่เหมาะสมได้ที่บทความใส่ซองงานศพ
- การถ่ายรูป ไม่ถ่ายรูปผู้วายชนม์ เว้นแต่ครอบครัวอนุญาต
ใครไม่สะดวกใจจะรดน้ำ ไม่ต้องฝืน นั่งร่วมในศาลาและอยู่ฟังสวดก็ถือว่ามาร่วมงานแล้ว
สิ่งที่เจ้าภาพต้องเตรียม
เจ้าภาพต้องเตรียมของสำหรับพิธีรดน้ำศพ 6 อย่าง ซึ่งวัดและฌาปนสถานส่วนใหญ่มีชุดให้ยืมหรือให้เช่า
- เตียงสำหรับวางร่าง และผ้าคลุมถึงอก
- ขันหรือพานรองรับน้ำใต้มือขวา
- ขันน้ำใบใหญ่ใส่น้ำผสมน้ำอบ ลอยดอกไม้ เช่น กลีบกุหลาบหรือมะลิ
- ภาชนะเล็กสำหรับตักรด เช่น ขันใบเล็กหรือหอยสังข์
- ผ้าเช็ดมือ และคนคอยส่งและรับภาชนะ
- โต๊ะหมู่บูชา ดอกไม้ ธูป เทียน
ควรมีญาติหนึ่งคนยืนใกล้เตียงเพื่อรับไหว้แขก และอีกหนึ่งคนดูแลคิว ลำดับผู้รดโดยทั่วไปคือ ลูกหลาน ญาติ แขก และประธานหรือผู้อาวุโสสูงสุดเป็นลำดับสุดท้าย แต่ปรับได้ตามที่ครอบครัวเห็นเหมาะสม
กรณีที่ไม่มีพิธีรดน้ำศพ
บางงานไม่มีพิธีรดน้ำศพ และไม่ถือว่าผิดธรรมเนียม เช่น
- ร่างบรรจุลงโลงมาจากโรงพยาบาลแล้ว หรือเสียชีวิตมาหลายวัน
- เสียชีวิตจากอุบัติเหตุหรือสภาพร่างไม่เหมาะให้แขกเห็น
- ครอบครัวต้องการทำเป็นการภายในเฉพาะญาติ
- งานศพตามธรรมเนียมศาสนาอื่น ซึ่งมีพิธีของตนเอง
งานที่ไม่มีรดน้ำ การ์ดจะแจ้งเฉพาะกำหนดการสวดอภิธรรม แขกมาร่วมตั้งแต่คืนสวดคืนแรกได้เลย
การส่งพวงหรีดในวันรดน้ำศพ
พวงหรีดส่งในวันรดน้ำศพได้ และเป็นช่วงที่ดีเพราะพวงหรีดจะได้ตั้งอยู่ตลอดงาน ควรให้ถึงศาลาช่วงบ่าย หลังเจ้าภาพจัดสถานที่เสร็จและก่อนพิธีเริ่ม
ถ้ายังไม่ทราบเลขศาลาในวันแรก รอให้เจ้าภาพยืนยันก่อน หรือดูแนวทางได้ที่บทความส่งพวงหรีดวันไหน
ศาลาหรีดรับสั่งพวงหรีดส่งถึงศาลา มีทั้งพวงหรีดดอกไม้สดและพวงหรีดพัดลม แจ้งชื่อวัด ศาลา และเวลาพิธีทาง LINE ของร้าน ได้ทุกวัน
