ประวัติวัดพระศรีมหาธาตุ บางเขน จากวัดประชาธิปไตยสู่พระอารามหลวง

วัดพระศรีมหาธาตุ หรือวัดพระศรีมหาธาตุวรมหาวิหาร เป็นพระอารามหลวงชั้นเอกริมถนนพหลโยธิน แขวงอนุสาวรีย์ เขตบางเขน กรุงเทพมหานคร เริ่มสร้างเมื่อ พ.ศ. 2483 ในชื่อวัดประชาธิปไตย และเปิดเป็นทางการเมื่อวันที่ 24 มิถุนายน พ.ศ. 2485 คนในย่านนั้นเรียกสั้นๆ ว่าวัดพระศรี

สรุปข้อมูลวัดพระศรีมหาธาตุ บางเขน

ประวัติวัดพระศรีมหาธาตุ จากวัดประชาธิปไตยถึงวันเปิดวัด

ประวัติวัดพระศรีมหาธาตุเริ่มเมื่อวันที่ 18 กันยายน พ.ศ. 2483 พลตรี หลวงพิบูลสงคราม นายกรัฐมนตรีในเวลานั้น เสนอคณะรัฐมนตรีขออนุมัติเงินสร้างวัดเป็นอนุสรณ์ของการปกครองระบอบประชาธิปไตย ที่ประชุมเห็นชอบให้สร้างใกล้อนุสาวรีย์หลักสี่ และให้ชื่อว่าวัดประชาธิปไตย

ระหว่างเตรียมการสร้าง รัฐบาลส่งคณะทูตพิเศษไปอินเดีย มีนาวาเอก หลวงธำรงนาวาสวัสดิ์ เป็นหัวหน้า รัฐบาลอินเดียมอบของให้ครบสามอย่างตามที่คณะทูตขอ

1. พระบรมสารีริกธาตุ ที่ขุดพบ ณ มหาสถูปธรรมราชิกะ
2. กิ่งพระศรีมหาโพธิ์ 5 กิ่ง จากต้นที่สืบมาจากต้นเดิมที่พุทธคยา
3. ดินจากสังเวชนียสถาน 4 แห่ง คือที่ประสูติ ตรัสรู้ แสดงปฐมเทศนา และปรินิพพาน

รัฐบาลตกลงอัญเชิญทั้งหมดมาไว้ที่วัดใหม่ ชื่อวัดจึงเปลี่ยนจากวัดประชาธิปไตยเป็นวัดพระศรีมหาธาตุ ตามพระศรีมหาโพธิ์และพระบรมสารีริกธาตุที่ได้มา

การก่อสร้างเปิดให้ประชาชนร่วมบริจาคที่ดิน เงิน และทรัพย์สิน พันเอก หลวงเสรีเริงฤทธิ์ กับหลวงวิจิตรวาทการ เป็นผู้อำนวยการก่อสร้าง พระพรหมพิจิตร (อู๋ ลาภานนท์) เป็นผู้ออกแบบ นายช่างจากกรมศิลปากรและกรมรถไฟเป็นผู้ก่อสร้าง

วัดทำพิธีเปิดและถวายเป็นเสนาสนะแก่พระภิกษุสงฆ์เมื่อวันที่ 24 มิถุนายน พ.ศ. 2485 ตรงกับวันครบ 10 ปีของการเปลี่ยนแปลงการปกครอง พระยาพหลพลพยุหเสนา อดีตนายกรัฐมนตรี ก็อุปสมบทที่วัดนี้

พระเจดีย์ศรีมหาธาตุและพระบรมสารีริกธาตุ

พระเจดีย์ศรีมหาธาตุสูง 38 เมตร ตั้งอยู่หน้าพระอุโบสถ ภายในประดิษฐานพระบรมสารีริกธาตุที่ได้รับจากรัฐบาลอินเดีย

ช่อง 112 ช่องที่ผนังด้านใน คณะรัฐมนตรีมีมติให้ใช้บรรจุอัฐิของผู้ทำประโยชน์แก่ประเทศชาติ ตามข้อเสนอของหลวงวิจิตรวาทการที่ยกป็องเตอง (Panthéon) ของฝรั่งเศสเป็นตัวอย่าง อัฐิที่บรรจุอยู่เป็นของสมาชิกคณะราษฎร เช่น จอมพล ป. พิบูลสงคราม พระยาพหลพลพยุหเสนา ปรีดี พนมยงค์ พลโท ประยูร ภมรมนตรี นาวาเอก หลวงศุภชลาศัย และนาวาเอก หลวงธำรงนาวาสวัสดิ์ บางช่องเป็นอัฐิของภรรยา เช่น ท่านผู้หญิงละเอียด พิบูลสงคราม

ยอดเจดีย์ไม่มีบัลลังก์ และมีบัวกลุ่ม 6 ชั้น ต่างจากเจดีย์ทั่วไปที่นิยมทำเป็นเลขคี่ งานศึกษาสถาปัตยกรรมยุคคณะราษฎรเสนอว่าอาจหมายถึงหลัก 6 ประการของคณะราษฎร

พระอุโบสถและพระศรีสัมพุทธมุนี

พระอุโบสถวัดพระศรีมหาธาตุออกแบบโดยพระพรหมพิจิตร ได้รับอิทธิพลจากพระอุโบสถวัดเบญจมบพิตร แต่ลดลวดลายไทยลงเป็นรูปทรงเรียบ

หน้าบันด้านหน้าเป็นรูปอรุณเทพบุตร สารถีของพระอาทิตย์ หมายถึงแสงตะวันเมื่อแรกขึ้น หน้าบันแบบจารีตมักเป็นรูปนารายณ์ทรงครุฑหรือพระอินทร์ทรงช้างเอราวัณ

พระประธานในพระอุโบสถมีนามว่าพระศรีสัมพุทธมุนี เป็นพระพุทธรูปปางมารวิชัย ในพิธีเปิดวัดเมื่อ พ.ศ. 2485 มีการเชิญพระพุทธสิหิงค์จากพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติมาประดิษฐานในพระอุโบสถด้วย เรื่องที่มาขององค์พระประธานปัจจุบัน แหล่งข้อมูลเขียนไว้ไม่ตรงกัน

ต้นพระศรีมหาโพธิ์จากพุทธคยา

ต้นพระศรีมหาโพธิ์ของวัดปลูกจากกิ่งที่รัฐบาลอินเดียมอบให้ 5 กิ่ง เป็นกิ่งจากต้นที่สืบมาจากต้นเดิมที่พุทธคยา อยู่บนเกาะรูปกลมมีน้ำล้อมรอบ ด้านหน้าพระเจดีย์

การเดินทางไปวัดพระศรีมหาธาตุ bts และรถไฟฟ้าสายสีชมพู

วัดพระศรีมหาธาตุอยู่ติดสถานีรถไฟฟ้าวัดพระศรีมหาธาตุ ซึ่งเป็นสถานีร่วมของ BTS สายสุขุมวิทกับรถไฟฟ้าสายสีชมพู

สถานีก่อนหน้าของ BTS คือพหลโยธิน 59 สถานีถัดไปคือกรมทหารราบที่ 11 ส่วนสายสีชมพูอยู่ระหว่างสถานีราชภัฏพระนครกับรามอินทรา 3

แผนที่และป้ายเก่ายังใช้ชื่ออนุสาวรีย์พิทักษ์รัฐธรรมนูญ หรืออนุสาวรีย์หลักสี่ เป็นจุดสังเกต ตัวอนุสาวรีย์ถูกรื้อออกจากวงเวียนไปตั้งแต่ปลายปี พ.ศ. 2561 ตอนนี้ให้ดูสถานีรถไฟฟ้าแทน

คอลัมน์ในไทยรัฐเมื่อเดือนสิงหาคม 2563 เขียนว่าช่วงเย็นถึงค่ำ ถนนพหลโยธินรถติดตั้งแต่ห้าแยกลาดพร้าว ไปช่วงนั้นนั่งรถไฟฟ้าจะคุมเวลาได้ง่ายกว่า

วัดพระศรีมหาธาตุ เปิดกี่โมง และการเข้าสักการะ

วัดพระศรีมหาธาตุเปิดทุกวัน เวลา 08.00 ถึง 20.00 น. เวลานี้มาจากวิกิพีเดียและ TrueID วันสำคัญทางศาสนาอาจต่างไป

พระเจดีย์ศรีมหาธาตุเปิดให้เข้าไปสักการะพระบรมสารีริกธาตุและเดินรอบองค์เจดีย์ด้านในได้ ช่องบรรจุอัฐิอยู่ตามผนังของทางเดินนี้

วัดเป็นพระอารามหลวง แต่งกายสุภาพ เสื้อมีแขน กางเกงหรือกระโปรงคลุมเข่า ใครจะถวายสังฆทานที่วัด อ่านขั้นตอนถวายสังฆทานก่อนไปได้ ส่วนเวลาตักบาตรและเบอร์โทรของวัด ไม่พบแหล่งที่ยืนยันได้ ต้องถามวัดเอง

ข้อมูลสำหรับคนไปงานศพที่วัดพระศรีมหาธาตุ บางเขน

วัดพระศรีมหาธาตุ บางเขน มีงานสวดพระอภิธรรมและฌาปนกิจมาก คืนเดียวอาจมีหลายงานพร้อมกัน ก่อนออกจากบ้านต้องรู้เลขศาลาจากเจ้าภาพ

1. ถามเจ้าภาพ 3 อย่าง คือเลขศาลา เวลาเริ่มสวด และวันฌาปนกิจ วัดไม่ได้ประกาศจำนวนศาลา ตารางงาน หรือค่าใช้จ่ายไว้ในแหล่งที่ตรวจสอบได้
2. ไปด้วยรถไฟฟ้า ลงสถานีวัดพระศรีมหาธาตุ ทางออก 1 แล้วเดินเข้าวัด
3. ขับรถไปเอง เผื่อเวลารถติดบนถนนพหลโยธินช่วงเย็นและเวลาหาที่จอด
4. แต่งกายสีดำหรือสีสุภาพ ดูรายละเอียดได้ที่การแต่งกายไปงานศพ
5. เจ้าภาพที่จะจองศาลาหรือกำหนดวันเผา ให้ติดต่อสำนักงานของวัดโดยตรง

ไปงานคืนสวดอภิธรรมครั้งแรก อ่านมารยาทในงานศพไว้ก่อนได้ ส่วนลำดับของวันฌาปนกิจอยู่ในบทความพิธีเผาศพ

ไปร่วมงานเองไม่ได้และจะส่งพวงหรีดแทน ดูข้อมูลที่ต้องแจ้งร้านได้ในหน้าวัดพระศรีมหาธาตุ

วัดพระศรีมหาธาตุ บางเขน กับวัดชื่อคล้ายกันในจังหวัดอื่น

วัดพระศรีมหาธาตุที่บางเขนเป็นคนละวัดกับวัดชื่อคล้ายกันในต่างจังหวัด คนค้นชื่อนี้คู่กับพิษณุโลก สุพรรณบุรี ลพบุรี เพชรบุรี และนครศรีธรรมราชอยู่บ่อย

ชื่อวัดที่มีคำว่ามหาธาตุใช้กับวัดที่ประดิษฐานพระบรมสารีริกธาตุของเมือง จึงมีหลายแห่ง เช่น วัดพระศรีรัตนมหาธาตุวรมหาวิหาร พิษณุโลก ซึ่งประดิษฐานพระพุทธชินราช และวัดมหาธาตุวรวิหาร เพชรบุรี ในกรุงเทพฯ เองมีวัดมหาธาตุยุวราชรังสฤษฎิ์ที่เขตพระนครอีกวัด

วัดที่บางเขนอยู่ริมถนนพหลโยธิน และมีสถานีรถไฟฟ้าชื่อเดียวกับวัด วัดอื่นในเมืองหลวงค้นต่อได้จากหน้ารวมวัดในกรุงเทพ

สั่งพวงหรีดส่งถึงศาลา

ศาลาหรีดเป็นร้านพวงหรีดที่ส่งถึงศาลาวัด แจ้งชื่อวัด เลขศาลา และข้อความบนป้ายทาง LINE ของร้าน

ภาพวัดในบทความ: ภาพพระเจดีย์ศรีมหาธาตุ ([ต้นฉบับ](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:(2023)%E0%B8%A7%E0%B8%B1%E0%B8%94%E0%B8%9E%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%A8%E0%B8%A3%E0%B8%B5%E0%B8%A1%E0%B8%AB%E0%B8%B2%E0%B8%98%E0%B8%B2%E0%B8%95%E0%B8%B8%E0%B8%A7%E0%B8%A3%E0%B8%A1%E0%B8%AB%E0%B8%B2%E0%B8%A7%E0%B8%B4%E0%B8%AB%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B9%80%E0%B8%82%E0%B8%95%E0%B8%9A%E0%B8%B2%E0%B8%87%E0%B9%80%E0%B8%82%E0%B8%99_%E0%B8%81%E0%B8%A3%E0%B8%B8%E0%B8%87%E0%B9%80%E0%B8%97%E0%B8%9E%E0%B8%A1%E0%B8%AB%E0%B8%B2%E0%B8%99%E0%B8%84%E0%B8%A3_(5).jpg)) และภาพพระอุโบสถ ([ต้นฉบับ](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:%E0%B8%A7%E0%B8%B1%E0%B8%94%E0%B8%9E%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%A8%E0%B8%A3%E0%B8%B5%E0%B8%A1%E0%B8%AB%E0%B8%B2%E0%B8%98%E0%B8%B2%E0%B8%95%E0%B8%B8%E0%B8%A7%E0%B8%A3%E0%B8%A1%E0%B8%AB%E0%B8%B2%E0%B8%A7%E0%B8%B4%E0%B8%AB%E0%B8%B2%E0%B8%A3_%E0%B9%80%E0%B8%82%E0%B8%95%E0%B8%9A%E0%B8%B2%E0%B8%87%E0%B9%80%E0%B8%82%E0%B8%99_%E0%B8%81%E0%B8%A3%E0%B8%B8%E0%B8%87%E0%B9%80%E0%B8%97%E0%B8%9E%E0%B8%A1%E0%B8%AB%E0%B8%B2%E0%B8%99%E0%B8%84%E0%B8%A3_(14).jpg)) โดย กสิณธร ราชโอรส จาก Wikimedia Commons สัญญาอนุญาต CC BY-SA 4.0 ครอปและปรับขนาดจากต้นฉบับ