ห้ามเผาศพวันไหน ตามความเชื่อไทยวันที่ถือกันมากที่สุดคือวันศุกร์และวันพระ บางท้องถิ่นเลี่ยงวันอังคารและวันพฤหัสบดีด้วย ทั้งหมดเป็นความเชื่อและธรรมเนียมของวัด ไม่ใช่ข้อห้ามในคำสอนของพระพุทธศาสนา
ปัจจุบันวัดในเมืองหลายแห่งเผาได้เกือบทุกวันเพราะคิวเมรุแน่น เจ้าภาพจึงควรถามวัดที่ตั้งศพก่อนว่ารับเผาวันไหน แล้วค่อยเลือกวันที่ครอบครัวสบายใจ
สรุปห้ามเผาศพวันไหน ตามความเชื่อไทย
|
วัน |
ความเชื่อ |
เหตุผลที่เล่าต่อกันมา |
|---|---|---|
|
วันศุกร์ |
ห้ามที่รู้จักกันมากที่สุด |
ศุกร์ออกเสียงพ้องกับคำว่า สุข มีคำโบราณว่า เผาศพวันศุกร์ ให้ทุกข์แก่คนเป็น |
|
วันพระ |
หลายวัดงดเผา |
วันพระเป็นวันทำบุญ คนเลี่ยงงานอวมงคล |
|
วันอังคาร |
บางท้องถิ่นไม่เผา โดยเฉพาะในภาคอีสาน |
ถือเป็นวันแข็ง ถ้าจำเป็นต้องเผามีพิธีแก้เคล็ด |
|
วันพฤหัสบดี |
บางตำราว่าไม่นิยม |
ถือเป็นวันครู |
|
วันจันทร์ พุธ เสาร์ อาทิตย์ |
ไม่พบข้อห้ามในแหล่งที่รวบรวม |
เลือกได้ตามคิวเมรุของวัด |
วันเผาจริงต้องดูคิวของวัด และแต่ละบ้านแต่ละวัดก็ถือเรื่องนี้เคร่งไม่เท่ากัน
ทำไมห้ามเผาศพวันศุกร์
ห้ามเผาศพวันศุกร์เพราะคำว่า ศุกร์ ออกเสียงพ้องกับคำว่า สุข คนโบราณจึงถือว่าการจัดงานเศร้าในวันที่มีชื่อเป็นความสุขเป็นเรื่องขัดกัน และมีคำกล่าวว่า เผาศพวันศุกร์ ให้ทุกข์แก่คนเป็น
ความเชื่อนี้อยู่ในกลอนที่คนไทยท่องกันมานาน "ขึ้นบ้านวันเสาร์ เผาผีวันศุกร์ โกนจุกวันอังคาร แต่งงานวันพุธ" เผาผี ในกลอนนี้หมายถึงเผาศพ ห้ามเผาผีวันไหนกับห้ามเผาศพวันไหนจึงเป็นคำถามเดียวกัน
ทางโหราศาสตร์ ตำราพรหมชาติถือว่าวันศุกร์เป็นวันฟู เหมาะกับงานมงคลมากกว่างานศพ
บางคนอธิบายอีกแบบว่าเป็นกุศโลบาย เลื่อนการเผาไปวันเสาร์หรืออาทิตย์ ญาติที่อยู่ไกลจะได้เดินทางมาทัน
หลายวัดยังไม่รับเผาวันศุกร์ แต่ก็มีวัดที่เผาได้ ก่อนพิมพ์การ์ดหรือประกาศวันฌาปนกิจให้ถามวัดให้แน่ก่อน
เผาศพวันพระได้ไหม
เผาศพวันพระส่วนใหญ่ไม่นิยม หลายวัดงดเผาในวันพระ เพราะวันพระเป็นวันทำบุญตักบาตร คนจึงเลี่ยงงานอวมงคลอย่างการเผาศพไปวันอื่น
วันพระมีเดือนละ 4 ครั้ง คือขึ้น 8 ค่ำ ขึ้น 15 ค่ำ แรม 8 ค่ำ และแรม 14 หรือ 15 ค่ำ ไม่ได้ตรงกับวันเดิมของสัปดาห์ เวลานับวันเผาจึงต้องเปิดปฏิทินจันทรคติดูด้วย
บางวัดเผาวันพระได้ถ้าเจ้าภาพจำเป็น เรื่องนี้แล้วแต่เจ้าอาวาสและธรรมเนียมของวัดนั้น
เผาศพวันอังคารได้ไหม ความเชื่อเรื่องวันแข็ง
วันอังคารไม่ได้อยู่ในข้อห้ามที่รู้จักกันทั่วไปอย่างวันศุกร์ แต่บางท้องถิ่น โดยเฉพาะในภาคอีสาน ถือว่าวันอังคารเป็นวันแข็งและไม่เผาศพ
เจ้าอาวาสวัดแห่งหนึ่งในจังหวัดหนองบัวลำภูเคยอธิบายไว้ว่า "วันอังคาร ชาวพุทธจะเชื่อว่าเป็นวันแข็ง จะไม่เผาศพ" และเมื่อต้องเผาในวันอังคาร ชาวบ้านมีพิธีแก้เคล็ดก่อน (ดูหัวข้อถัดไป)
ในกลอนโบราณ วันอังคารเป็นวันที่ห้ามโกนจุก ไม่ได้อยู่ในท่อนเรื่องเผาผี ความเชื่อเรื่องวันอังคารกับงานศพจึงเป็นของบางพื้นที่มากกว่าเป็นความเชื่อทั่วประเทศ ถ้าครอบครัวไม่แน่ใจ ถามผู้ใหญ่ในบ้านหรือพระที่วัดได้
วันพฤหัสบดีและคติข้างขึ้นข้างแรม
บางแหล่งรวมวันพฤหัสบดีไว้เป็นวันที่ไม่นิยมเผาศพด้วย เพราะถือเป็นวันครู คนนิยมไหว้ครูและเริ่มเรียนในวันนี้ ข้อนี้มีคนพูดถึงน้อยกว่าวันศุกร์และวันพระ
ยังมีคติเก่าอีกแบบที่นับตามจันทรคติ ว่าควรเผาศพในวันคี่ข้างขึ้น หรือวันคู่ข้างแรม ทุกวันนี้หลายวัดผ่อนปรนแล้ว เพราะต้องจัดคิวเมรุให้หลายงาน
เผาศพวันไหนได้บ้าง
เผาศพวันไหนได้บ้างตอบตามความเชื่อได้ว่า วันจันทร์ วันพุธ วันเสาร์ และวันอาทิตย์ ไม่พบว่ามีแหล่งไหนระบุว่าห้ามเผา ส่วนวันอังคารและวันพฤหัสบดีขึ้นกับว่าท้องถิ่นหรือครอบครัวถือหรือไม่
เผาศพวันพุธได้ ในกลอนโบราณวันพุธห้ามแต่งงาน ไม่ได้ห้ามเผาศพ
ที่ต้องเช็คซ้ำทุกครั้งคือวันพระ เพราะวันเสาร์หรือวันอาทิตย์ที่ดูเหมือนว่างอาจตรงกับวันพระพอดี
ถ้าจำเป็นต้องเผาในวันที่ถือกัน
บางงานเลี่ยงไม่ได้ เช่น คิวเมรุว่างแค่วันเดียว หรือญาติต้องเดินทางกลับ ทางที่ทำได้คือปรึกษาพระที่วัด แต่ละวัดมีวิธีของตัวเอง
ตัวอย่างที่มีข่าวบันทึกไว้คือพิธีแก้เคล็ดวันอังคารของชาวอีสาน ที่วัดราษฎร์สามัคคี จังหวัดหนองบัวลำภู เมื่อปี 2565
- ใกล้เวลาเผา ญาติเคลื่อนศพลงมาที่เชิงตะกอน แล้วทำท่าเหมือนจะขุดหลุมฝัง
- พระเดินมาถามว่าทำไมไม่เผา ญาติตอบว่าวันนี้เป็นวันอังคาร เป็นวันแข็ง เผาไม่ได้จึงจะฝัง
- พระขอบิณฑบาตให้ทำพิธีได้ ญาติใส่บาตรถวาย
- ญาติช่วยกันยกศพไปทำพิธีเผาต่อ โดยมีพระเดินนำ
พิธีนี้เป็นของท้องถิ่นหนึ่ง ที่อื่นอาจทำต่างกันหรือไม่ทำเลย ถ้าครอบครัวกังวล ให้บอกพระตั้งแต่ตอนจองวัน
วิธีกำหนดวันเผาศพ
วันเผาศพกำหนดจากสามอย่างพร้อมกัน คือคิวเมรุของวัด จำนวนคืนที่สวดอภิธรรม และความเชื่อของครอบครัว
- ถามวัดก่อน ว่าเมรุว่างวันไหน และวัดรับเผาวันศุกร์หรือวันพระไหม
- นับคืนสวดอภิธรรม ว่าจะสวดกี่คืน แล้วดูว่าวันถัดจากคืนสุดท้ายตรงกับวันอะไร
- เปิดปฏิทินจันทรคติ เช็คว่าวันที่ได้ไม่ตรงกับวันพระ
- ถามผู้ใหญ่ในบ้าน ว่าถือวันอังคารหรือวันพฤหัสบดีหรือเปล่า
- ยืนยันวันกับวัด แล้วค่อยพิมพ์การ์ดหรือประกาศ
ถ้าวันที่ได้ไปตรงวันที่ถือ ทางที่ง่ายสุดคือเพิ่มหรือลดคืนสวดอภิธรรมหนึ่งคืน ส่วนลำดับพิธีในวันเผา ตั้งแต่เวียนเมรุจนวางดอกไม้จันทน์ ดูได้ในบทความพิธีเผาศพ
วันเผากับเวลาส่งพวงหรีด
ถ้าวันเผาเลื่อน คนที่จะส่งพวงหรีดหรือไปร่วมงานก็ต้องเช็ควันใหม่ด้วย วันฌาปนกิจมีกำหนดการแน่นอน พวงหรีดที่ส่งวันนั้นควรถึงศาลาก่อน 11.00 น. ถ้าช้ากว่านั้นอาจไปถึงตอนเก็บของหน้าศาลาแล้ว
ถ้ายังมีคืนสวดอภิธรรมเหลืออยู่ ส่งช่วงคืนสวดจะสบายกว่า เพราะเจ้าภาพและญาติอยู่ที่ศาลา รายละเอียดเวลาส่งแต่ละกรณีอยู่ในบทความส่งพวงหรีดวันไหน
คำถามที่คนถามบ่อยเรื่องวันเผาศพ
ห้ามเผาศพวันไหนบ้าง วันที่ถือกันมากที่สุดคือวันศุกร์และวันพระ บางท้องถิ่นเพิ่มวันอังคารและวันพฤหัสบดี
เผาศพวันศุกร์แล้วจะเป็นอะไรไหม ไม่มีหลักฐานว่าเกิดผลร้ายจริง เป็นความเชื่อเรื่องการพ้องเสียงของคำว่าศุกร์กับสุข ครอบครัวที่ไม่ถือและวัดรับเผาก็จัดได้
ไปงานเผาศพวันศุกร์ได้ไหม ได้ ความเชื่อนี้ว่าด้วยการกำหนดวันเผาของเจ้าภาพ ไม่ได้ห้ามแขกไปร่วมงาน ส่วนข้อห้ามของแขก เช่น คนท้องหรือเด็กเล็ก อ่านได้ในข้อห้ามไปงานศพ
ข้อห้ามเหล่านี้มาจากพระพุทธศาสนาไหม ไม่ได้มาจากคำสอนโดยตรง มาจากการพ้องเสียง โหราศาสตร์ และธรรมเนียมของวัด
ถ้าไปงานเผาไม่ทันหรือติดธุระ จะสั่งพวงหรีดส่งไปที่ศาลาวัดแทนก็ได้ ทีมศาลาหรีดมีพวงหรีดดอกไม้สดส่งถึงวัดในกรุงเทพฯ และปริมณฑล ถามแบบและเวลาส่งได้ทาง LINE @salawreath




