ประวัติวัดมรุกขนคร พระธาตุมรุกขนคร และตำนานพญานาค จังหวัดนครพนม

วัดมรุกขนครเป็นวัดเก่าอายุราว 300 ปี ในอำเภอธาตุพนม จังหวัดนครพนม และเป็นที่ตั้งของพระธาตุมรุกขนคร พระธาตุประจำวันเกิดของคนเกิดวันพุธกลางคืน ชื่อวัดมาจากเมืองมรุกขนคร เมืองเก่าริมแม่น้ำโขงที่เคยตั้งอยู่ตรงนี้

สรุปข้อมูลวัดมรุกขนคร นครพนม

ประวัติเมืองมรุกขนคร

มรุกขนครเป็นชื่อเดิมของเมืองนครพนม ตัวเมืองย้ายที่ตั้งตามแนวแม่น้ำโขงมาแล้วหลายครั้ง ชื่อนี้จึงไปปรากฏทั้งที่อำเภอธาตุพนมและอำเภอเมืองนครพนม

ชื่อเมืองมรุกขนครมีอยู่ในตำนานอุรังคธาตุ หรือตำนานพระธาตุพนม ตำนานเล่าว่าพระพุทธเจ้าทรงพยากรณ์ที่ตั้งของเมืองนี้ไว้ และเล่าถึงพญาสุมิตรธรรมผู้ครองเมืองมรุกขนครเมื่อราว พ.ศ. 500 ส่วนนี้เป็นเรื่องเล่าในตำนาน ยังไม่ใช่หลักฐานทางโบราณคดี

เมืองมรุกขนครช่วงที่เกี่ยวกับวัดคือช่วงที่ตั้งอยู่แถบตำบลดอนนางหงส์ มีพระบรมราชาเจ้าแอวก่านเป็นเจ้าเมือง กลางเมืองมีวัด 4 วัด เมืองรุ่งเรืองอยู่จนถึงราว พ.ศ. 2320 น้ำโขงกัดเซาะตลิ่งพังและเกิดโรคระบาด ชาวเมืองจึงย้ายขึ้นไปอยู่ที่บ้านหนองจันทร์ ตำบลท่าค้อ อำเภอเมืองนครพนม

ฝั่งหลักฐาน กรมศิลปากรสำรวจพื้นที่อำเภอเมืองนครพนมเมื่อ พ.ศ. 2552 และ 2560 พบโบราณสถาน 30 แห่ง ส่วนใหญ่เป็นซากวัดร้าง และสันนิษฐานว่าเป็นร่องรอยของเมืองมรุกขนคร ต้นปี 2565 มีการขุดค้นวัดร้างศรีจันทร์ที่บ้านหนองจันทร์ ซึ่งอยู่ติดแม่น้ำโขง พื้นที่นี้เคยเป็นที่ตั้งเมืองนครพนมเดิม

ประวัติวัดมรุกขนคร

วัดมรุกขนครสร้างโดยพระบรมราชาเจ้าแอวก่าน เจ้าเมืองมรุกขนคร เมื่อราว 300 ปีก่อน และเคยเป็นวัดของเมืองในช่วงที่เมืองยังตั้งอยู่ที่ดอนนางหงส์

เมื่อชาวเมืองย้ายออกไปราว พ.ศ. 2320 วัดก็ถูกทิ้งร้าง ซากของวัดเดิมพบที่บริเวณโรงเรียนดอนนางหงส์สงเคราะห์ ภายหลังมีการบูรณะและตั้งเป็นวัดขึ้นใหม่ ของที่เห็นในวัดวันนี้จึงเป็นสิ่งก่อสร้างรุ่นใหม่เกือบทั้งหมด รวมทั้งองค์พระธาตุด้วย

ประวัติพระธาตุมรุกขนคร และลักษณะองค์พระธาตุ

พระธาตุมรุกขนครสร้างเมื่อ พ.ศ. 2536 นับเป็นพระธาตุบริวารของพระธาตุพนมองค์ที่อายุน้อยที่สุด

องค์พระธาตุก่ออิฐถือปูน ทรงสี่เหลี่ยม สูง 50.9 เมตร ฐานกว้างด้านละ 20 เมตร

ส่วนบนขององค์พระธาตุบรรจุพระสารีริกธาตุ ซึ่งได้จากการค้นพบในซากพระธาตุองค์เดิมที่พังไปแล้ว

พระธาตุมรุกขนครเทียบกับพระธาตุพนม

พระธาตุมรุกขนครสร้างตามแบบพระธาตุพนม รูปทรงจึงคล้ายกันมาก แต่เตี้ยกว่า 2.7 เมตร และอายุน้อยกว่ามาก

ตำนานพญานาคกับวัดมรุกขนครและเมืองมรุกขนคร

ตำนานพญานาคที่คนค้นคู่กับวัดมรุกขนคร น่าจะมาจากตำนานของพระธาตุพนมและความเชื่อของคนริมโขง ประวัติวัดเท่าที่มีเผยแพร่ไม่ได้บันทึกตำนานพญานาคที่เป็นของวัดนี้โดยตรง

ตำนานอุรังคธาตุซึ่งเอ่ยถึงเมืองมรุกขนคร เป็นตำนานที่มีนาคเป็นตัวละครสำคัญตลอดเรื่อง เล่าถึงนาคหลายตนที่เดิมอาศัยอยู่ที่หนองแส นักวิชาการมองว่าตำนานนี้สะท้อนวัฒนธรรมนาคของคนลุ่มน้ำโขง

ที่วัดพระธาตุพนมมีความเชื่อว่าพญานาค 7 ตนดูแลองค์พระธาตุ วัดจัดงานวันสัตตนาคารำลึกทุกปีในวันขึ้น 5 ค่ำ เดือน 11 พระธาตุมรุกขนครเป็นพระธาตุบริวารของพระธาตุพนมและอยู่ในอำเภอเดียวกัน

ความเชื่อนี้ยังเห็นได้ในชุมชนรอบวัด เดือนมิถุนายน 2560 ชาวบ้านดอนนางหงส์กว่า 300 คนเคยรวมตัวกันรำบวงสรวงต้นมะพร้าวที่เชื่อว่ามีรูปคล้ายพญานาค ส่วนคนที่ตั้งใจไปไหว้พญานาคในนครพนม จุดหลักคือองค์พญาศรีสัตตนาคราชที่ลานพญานาคริมแม่น้ำโขง ถนนสุนทรวิจิตร ในเขตเทศบาลเมืองนครพนม

พระธาตุประจำวันเกิดนครพนม 8 องค์

พระธาตุประจำวันเกิดของจังหวัดนครพนมมี 8 องค์ สัปดาห์หนึ่งมี 7 วัน แต่วันพุธแยกเป็นกลางวันกับกลางคืน บางแหล่งจึงเขียนว่า 7 องค์ตามจำนวนวัน

ใครไปได้ไม่ครบทุกอำเภอ เทศบาลเมืองนครพนมเคยตั้งพระธาตุประจำวันเกิดจำลองครบ 8 องค์ไว้ที่ลานริมโขงในตัวเมืองช่วงสงกรานต์ปี 2567 ให้ไหว้ได้ในที่เดียว

ความเชื่อเรื่องไหว้พระธาตุประจำวันพุธกลางคืน

คนเกิดวันพุธกลางคืนถือพระธาตุมรุกขนครเป็นพระธาตุประจำวันเกิด เชื่อกันว่าใครได้มานมัสการจะได้อานิสงส์ให้ชีวิตเจริญและอยู่ดีมีสุข เรื่องนี้เป็นความเชื่อที่เล่าต่อกันมา

คนเกิดวันอื่นก็ไหว้พระธาตุมรุกขนครได้ตามปกติ วัดอื่นที่คนนิยมไปตามวันเกิดดูได้ในบทความทำบุญวันเกิด วัดไหนดี

การเดินทางและข้อควรรู้ก่อนไปวัดมรุกขนคร

วัดมรุกขนครอยู่ริมถนนชยางกูร ตำบลดอนนางหงส์ อำเภอเดียวกับพระธาตุพนม ขับรถจากพระธาตุพนมไปถึงได้ในเวลาไม่นาน จึงนิยมจัดสองวัดนี้ไว้ในเส้นทางเดียวกัน

• เวลาเปิด: ทุกวัน 08.00 ถึง 18.00 น. ช่วงเทศกาลหรือวันที่วัดมีงาน เวลาอาจเปลี่ยน ควรตรวจกับวัดก่อนไป
• การแต่งกาย: ชุดสุภาพแบบเข้าวัดทั่วไป เสื้อมีแขน กางเกงหรือกระโปรงคลุมเข่า
• ของไหว้: ดอกไม้ ธูป เทียน เหมือนไหว้พระธาตุทั่วไป เรื่องจำนวนธูปอ่านได้ที่ธูปกี่ดอกไหว้อะไร
• การทำบุญ: ถวายสังฆทานหรือร่วมบุญกับวัดได้ตามสะดวก พิธีทำบุญแต่ละแบบอธิบายไว้ในบทความบุญพิธี

เมื่อต้องส่งพวงหรีดไปงานศพ สั่งได้ที่ร้านพวงหรีดส่งด่วนถึงวัด หรือสอบถามทาง LINE