ประวัติวัดเทพศิรินทราวาส (วัดเทพศิรินทร์) พระอารามหลวงที่มีเมรุหลวง

วัดเทพศิรินทราวาส หรือที่เรียกกันว่าวัดเทพศิรินทร์ เป็นพระอารามหลวงชั้นโท ชนิดราชวรวิหาร ฝ่ายธรรมยุต อยู่ริมถนนกรุงเกษม เขตป้อมปราบศัตรูพ่าย กรุงเทพมหานคร ใกล้สถานีรถไฟหัวลำโพง รัชกาลที่ 5 โปรดเกล้าฯ ให้สร้างเมื่อ พ.ศ. 2419 อุทิศถวายสมเด็จพระเทพศิรินทราบรมราชินี พระบรมราชชนนี ในวัดมีสุสานหลวงและเมรุหลวงหน้าพลับพลาอิศริยาภรณ์ที่ใช้ในงานพระราชทานเพลิงศพ

สรุปข้อมูลวัดเทพศิรินทราวาส

ประวัติวัดเทพศิรินทราวาส

พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 โปรดเกล้าฯ ให้สร้างวัดเทพศิรินทราวาสเมื่อ พ.ศ. 2419 ปีที่มีพระชนมพรรษาครบ 25 พรรษา เพื่ออุทิศพระราชกุศลถวายสมเด็จพระเทพศิรินทราบรมราชินี พระบรมราชชนนี ซึ่งสวรรคตตั้งแต่รัชกาลที่ 5 ยังทรงพระเยาว์ แม่กองก่อสร้างคือพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมขุนเจริญผลพูลสวัสดิ์

1. พ.ศ. 2419 เริ่มก่อสร้างวัด
2. 3 กรกฎาคม พ.ศ. 2421 โปรดเกล้าฯ ให้อาราธนาพระอริยมุนีจากวัดบวรนิเวศมาอยู่วัดนี้ พร้อมพระสงฆ์และสามเณร รวม 23 รูป แล้วพระราชทานวิสุงคามสีมา และพระราชทานนามว่าวัดเทพศิรินทราวาส ตามพระนามพระบรมราชชนนี
3. สมัยรัชกาลที่ 5 โปรดเกล้าฯ ให้สร้างสุสานหลวงไว้ในวัด
4. สมัยรัชกาลที่ 9 สร้างเมรุหลวงหน้าพลับพลาอิศริยาภรณ์เป็นเมรุถาวร

พระอริยมุนี (เอม อายุวฑฺฒโน) เป็นเจ้าอาวาสรูปแรก

คอลัมน์ในมติชนไล่ลำดับการก่อสร้างไว้ว่า รัชกาลที่ 5 เสด็จพระราชดำเนินมาทรงก่อพระฤกษ์พระอุโบสถเมื่อวันที่ 15 ตุลาคม พ.ศ. 2421 และพระอุโบสถสร้างสำเร็จใน พ.ศ. 2443

วัดเทพศิรินทร์ พระอารามหลวงชั้นโท ฝ่ายธรรมยุต

วัดเทพศิรินทร์เป็นชื่อเรียกสั้นของวัดเทพศิรินทราวาสราชวรวิหาร พระอารามหลวงชั้นโท ชนิดราชวรวิหาร สังกัดคณะสงฆ์ธรรมยุติกนิกาย เจ้าอาวาสคือสมเด็จพระธีรญาณมุนี (สมชาย วรชาโย)

ในรั้วเดียวกันมีโรงเรียนเทพศิรินทร์ วิกิพีเดียอธิบายผังวัดไว้ว่าโรงเรียนอยู่ด้านตะวันออก เขตพุทธาวาสอยู่ตรงกลาง และสุสานหลวงอยู่ด้านตะวันตก

พระอุโบสถวัดเทพศิรินทราวาส

พระอุโบสถวัดเทพศิรินทราวาสเป็นอาคารขนาดใหญ่ มีเสาพาไลต้นใหญ่ล้อมรอบ ซุ้มประตูหน้าต่างตกแต่งด้วยลายรดน้ำ เพดานประดับรูปเครื่องราชอิสริยาภรณ์

เสาพาไลเป็นเสากลมสีขาว หัวเสาทำเป็นกลีบบัวซ้อนกัน หน้าบันประดับลายพรรณพฤกษาสีทอง ทางขึ้นเป็นบันไดหินอ่อนตรงกลางด้านหน้า

พระประธานและพระพุทธรูปสำคัญในพระอุโบสถ

พระประธานของวัดเทพศิรินทราวาสเป็นพระพุทธรูปปางสมาธิ ประดิษฐานในปราสาทจตุรมุขบนฐานชุกชีสูงหลายชั้น ในพระอุโบสถยังมีพระนิรันตรายและพระพุทธรูปฉลองพระองค์อีกสององค์

ผู้จัดการออนไลน์เขียนว่าฐานที่รองรับปราสาทเป็นฐานเบญจาที่เคยใช้ตั้งพระโกศสมเด็จพระนางเจ้าสุนันทากุมารีรัตน์ และพระพุทธรูปฉลองพระองค์สององค์เป็นปางห้ามสมุทรกับปางห้ามญาติ

ผู้จัดการออนไลน์เขียนว่ารัชกาลที่ 4 โปรดให้หล่อพระนิรันตราย 18 องค์ถวายวัดฝ่ายธรรมยุต ส่วนวิกิพีเดียลงว่าองค์ของวัดเทพศิรินทร์อัญเชิญมาเมื่อ พ.ศ. 2421

ต้นพระศรีมหาโพธิ์ วิหารเจ้าคุณนรฯ และพิพิธภัณฑ์พระพุทธศาสนา

นอกจากพระอุโบสถ วัดเทพศิรินทร์ยังมีต้นพระศรีมหาโพธิ์ วิหารเจ้าคุณนรฯ และพิพิธภัณฑ์พระพุทธศาสนา

แนวหน้าเขียนว่ารัชกาลที่ 4 ได้เมล็ดพระศรีมหาโพธิ์มาจากลังกา แล้วพระราชทานให้รัชกาลที่ 5 ทรงปลูกไว้กลางวัด วัดจึงมีประเพณีแห่น้ำไปรดต้นพระศรีมหาโพธิ์สืบมา

เจ้าคุณนรฯ คือพระยานรรัตนราชมานิต ข้าราชสำนักใกล้ชิดรัชกาลที่ 6 ท่านบวชที่วัดเทพศิรินทร์ถวายเป็นพระราชกุศลในงานถวายพระเพลิงพระบรมศพรัชกาลที่ 6 แล้วอยู่ในสมณเพศจนมรณภาพ หอสมุดวังท่าพระ มหาวิทยาลัยศิลปากร ลงไว้ว่าวิหารของท่านอยู่ด้านหน้าพระอุโบสถ ข้างในมีรูปหล่อของท่าน

พิพิธภัณฑ์พระพุทธศาสนา ตามที่แนวหน้าเขียน ใช้อาคารโรงเรียนพระปริยัติธรรมของวัด ชั้นบนเล่าพุทธประวัติ ชั้นล่างเล่าเรื่องวัดและพระราชประวัติรัชกาลที่ 5 วันและเวลาเปิดให้ถามวัดก่อนไป

สุสานหลวงและเมรุหลวงหน้าพลับพลาอิศริยาภรณ์

สุสานหลวงวัดเทพศิรินทราวาสสร้างตามพระราชดำริของรัชกาลที่ 5 ให้เป็นฌาปนสถานสำหรับพระราชวงศ์ที่ไม่ได้สร้างพระเมรุที่ท้องสนามหลวง และสำหรับคนทุกชั้น ปกติพระอารามหลวงไม่มีฌาปนสถาน วัดนี้เป็นกรณีพิเศษ

ปีที่สร้างสุสานหลวง แต่ละแหล่งลงไว้ไม่ตรงกัน หอสมุดวังท่าพระลง พ.ศ. 2436 ส่วนวิกิพีเดียหน้าวัดลง พ.ศ. 2439

เมรุหลวงหน้าพลับพลาอิศริยาภรณ์ใช้ในงานพระราชทานเพลิงพระศพและงานพระราชทานเพลิงศพ วิกิพีเดียหน้าเมรุหลวงเขียนที่มาไว้

1. พ.ศ. 2437 งานแรกของสุสานหลวงคืองานพระศพพระองค์เจ้าอิศริยาภรณ์ ครั้งนั้นสร้างพลับพลาถาวรขึ้น พระราชทานนามว่าพลับพลาอิศริยาภรณ์
2. ช่วงแรกเมรุเป็นเมรุไม้ที่สร้างชั่วคราวเป็นงานๆ ไป
3. พ.ศ. 2503 เมรุถาวรหลังปัจจุบันใช้ครั้งแรกในงานพระราชทานเพลิงพระศพสมเด็จพระสังฆราชเจ้า กรมหลวงวชิรญาณวงศ์

ไทยพีบีเอสรายงานเมื่อ 16 ธันวาคม พ.ศ. 2558 ว่ามีการเชิญพระโกศพระศพสมเด็จพระญาณสังวร สมเด็จพระสังฆราช จากวัดบวรนิเวศวิหารมายังพระเมรุวัดเทพศิรินทราวาส และเดลินิวส์รายงานงานพระราชทานเพลิงศพที่เมรุหลวงแห่งนี้เมื่อ 8 สิงหาคม พ.ศ. 2569

ใครขอได้และต้องยื่นเอกสารอะไร อยู่ในบทความพระราชทานเพลิงศพ

วัดเทพศิรินทร์ เส้นทางและที่ตั้ง

วัดเทพศิรินทร์อยู่ริมถนนกรุงเกษม แขวงวัดเทพศิรินทร์ เขตป้อมปราบศัตรูพ่าย กรุงเทพมหานคร 10100 ใกล้สะพานกษัตริย์ศึกและสถานีรถไฟกรุงเทพ (หัวลำโพง) ถนนกรุงเกษมเป็นถนนเลียบคลองผดุงกรุงเกษม วิกิพีเดียลงเลขที่ของวัดไว้ว่า 1464

หน้าสถานีหัวลำโพงของ MRT สายสีน้ำเงินในวิกิพีเดีย ลงโรงเรียนเทพศิรินทร์ซึ่งอยู่รั้วเดียวกับวัดไว้ในรายการสถานที่ใกล้สถานี แต่ไม่ได้บอกเลขทางออก ลงรถแล้วให้ดูป้ายบอกทางในสถานีหรือเปิดแผนที่ในมือถือ

ผู้จัดการออนไลน์เคยเขียนเส้นทางไหว้พระ 9 วัดด้วยรถเมล์สาย 53 เมื่อปี 2555 รถสายนั้นผ่านวัดเทพศิรินทร์ก่อนไปหัวลำโพง สายรถเมล์เปลี่ยนเส้นทางได้ ให้เช็กในแอปก่อนออกจากบ้าน

วัดอื่นในเมืองหลวงค้นต่อได้จากหน้ารวมวัดในกรุงเทพ

เวลาเปิดและที่จอดรถวัดเทพศิรินทราวาส

เวลาเปิดปิดและที่จอดรถของวัดเทพศิรินทราวาสไม่มีแหล่งที่ยืนยันได้ จะเข้าไปไหว้พระในพระอุโบสถให้ถามวัดก่อน

ขับรถไปงานช่วงเย็นให้เผื่อเวลาหาที่จอด

ไปไหว้พระแต่งกายสุภาพ เสื้อมีแขน กางเกงหรือกระโปรงคลุมเข่า

ข้อมูลสำหรับคนไปงานศพที่วัดเทพศิรินทร์

วัดเทพศิรินทร์มีศาลาบำเพ็ญกุศลหลายหลัง ถามชื่อหรือเลขศาลาจากเจ้าภาพก่อนออกจากบ้าน ศาลาหนึ่งที่มีชื่อเฉพาะคือศาลากวีนิรมิต หรือศาลากลางน้ำ ผู้จัดการออนไลน์รายงานเมื่อปี 2552 ว่าใช้ตั้งศพสมเด็จพระญาณวโรดม อดีตเจ้าอาวาส

1. ถามเจ้าภาพ 3 อย่าง คือศาลาไหน เวลาเริ่มสวด และวันฌาปนกิจหรือวันพระราชทานเพลิงศพ
2. เปิดแผนที่ดูทางเข้าวัดฝั่งที่ใกล้ศาลา วัดมีทั้งเขตพุทธาวาส โรงเรียน และสุสานหลวงอยู่ในบริเวณเดียวกัน
3. ขับรถไปเอง เผื่อเวลารถติดและหาที่จอด
4. แต่งกายสีดำหรือสีสุภาพ ดูรายละเอียดได้ที่การแต่งกายไปงานศพ
5. เจ้าภาพจะจองศาลาหรือกำหนดวันเผา ติดต่อเจ้าหน้าที่ของวัด ตารางงานและค่าใช้จ่ายต้องถามวัด

ไปงานคืนสวดอภิธรรมครั้งแรก อ่านมารยาทในงานศพไว้ก่อนได้ ส่วนลำดับของวันฌาปนกิจอยู่ในบทความพิธีเผาศพ

ไปร่วมงานเองไม่ได้และจะส่งพวงหรีดแทน ดูข้อมูลที่ต้องแจ้งร้านได้ในหน้าวัดเทพศิรินทราวาส

สั่งพวงหรีดส่งถึงศาลา

ศาลาหรีดเป็นร้านพวงหรีดที่ส่งถึงศาลาวัด แจ้งชื่อวัด ชื่อหรือเลขศาลา และข้อความบนป้ายทาง LINE ของร้าน

ภาพวัดในบทความ: ภาพปกและภาพหน้าบันพระอุโบสถโดย กสิณธร ราชโอรส ภาพภายในพระอุโบสถโดย กสิณธร ราชโอรส สัญญาอนุญาต CC BY-SA 4.0 ทั้งหมดจาก Wikimedia Commons ครอปและปรับขนาดจากต้นฉบับ