สั่งพวงหรีดหรือสอบถามได้ตลอด 24 ชม.

ติดต่อ LINE

บทความจากศาลาหรีด

ผู้จัดการมรดก ขอเป็นอย่างไร ใช้เอกสารอะไร และมีหน้าที่อะไร

ผู้จัดการมรดก ขอเป็นอย่างไร ใช้เอกสารอะไร และมีหน้าที่อะไร

การขอเป็นผู้จัดการมรดกต้องยื่นคำร้องต่อศาลที่ผู้ตายมีภูมิลำเนาอยู่ตอนเสียชีวิต คนที่ยื่นได้คือทายาท ผู้มีส่วนได้เสีย หรือพนักงานอัยการ ค่าธรรมเนียมคำร้อง 200 บาท และถ้าทายาททุกคนยินยอมหรือพินัยกรรมระบุชื่อไว้ ยื่นออนไลน์ผ่านระบบ e-Filing ของศาลยุติธรรมได้โดยไม่ต้องไปศาล

สรุปการขอเป็นผู้จัดการมรดก ตั้งแต่ยื่นจนแบ่งมรดกเสร็จ

สรุปการขอเป็นผู้จัดการมรดก ใครยื่นได้ ช่องทางยื่น เอกสารหลัก และกำหนดเวลา 15 วัน 1 เดือน 1 ปี หลังศาลตั้ง

เรื่อง

คำตอบ

ยื่นที่ไหน

ศาลที่ผู้ตายมีภูมิลำเนาในเขตตอนเสียชีวิต

ใครยื่นได้

ทายาท ผู้มีส่วนได้เสียในกองมรดก พนักงานอัยการ

ใครเป็นไม่ได้

ผู้ยังไม่บรรลุนิติภาวะ คนวิกลจริตหรือที่ศาลสั่งให้เป็นคนไร้ความสามารถ/เสมือนไร้ความสามารถ คนล้มละลาย

ช่องทางยื่น

ยื่นเองที่ศาล · ให้อัยการยื่นให้ · ยื่นออนไลน์ e-Filing · จ้างทนาย

ค่าคำร้อง

200 บาท (ไม่รวมค่าส่งหมาย ค่าทนาย ถ้ามี)

ยื่นออนไลน์ได้เมื่อ

ทายาททุกคนยินยอม หรือพินัยกรรมระบุชื่อผู้ร้องเป็นผู้จัดการมรดก

หน้าที่เริ่มเมื่อ

วันที่ได้ฟังหรือถือว่าได้ฟังคำสั่งศาล

ทำบัญชีทรัพย์มรดก

ลงมือภายใน 15 วัน ทำให้เสร็จภายใน 1 เดือน ต่อหน้าพยาน 2 คน

แบ่งมรดกให้เสร็จ

ภายใน 1 ปี เว้นแต่พินัยกรรม ทายาทเสียงข้างมาก หรือศาลกำหนดเป็นอย่างอื่น

ทายาทฟ้องเรื่องการจัดการ

ภายใน 5 ปีนับแต่การจัดการมรดกสิ้นสุด

กำหนดเวลาทั้งหมดมาจากประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 1711 ถึง 1733 ส่วนขั้นตอนของแต่ละศาลอาจต่างกันเล็กน้อย ก่อนยื่นโทรถามศาลที่จะยื่นอีกครั้ง

ผู้จัดการมรดก คือใคร ต้องมีทุกบ้านไหม

ผู้จัดการมรดกคือคนที่พินัยกรรมหรือคำสั่งศาลตั้งให้รวบรวมทรัพย์ของผู้ตาย ชำระหนี้ที่ค้าง แล้วแบ่งที่เหลือให้ทายาท ในภาษาอังกฤษใช้คำว่า estate administrator ส่วนคนที่พินัยกรรมตั้งไว้มักเรียกว่า executor

ไม่ใช่ทุกครอบครัวต้องตั้ง ถ้าทายาทตกลงแบ่งกันเองได้และหน่วยงานที่ถือทรัพย์ยอมทำเรื่องให้ทายาทโดยตรงก็จบได้ แต่ในทางปฏิบัติ สำนักงานที่ดิน ธนาคาร และขนส่ง มักขอดูคำสั่งศาลตั้งผู้จัดการมรดกก่อนโอนที่ดิน ปิดบัญชี หรือเปลี่ยนชื่อรถ โดยเฉพาะเมื่อทรัพย์มีมูลค่าสูงหรือทายาทมีหลายคน โทรถามหน่วยงานที่ถือทรัพย์แต่ละแห่งก่อนว่าต้องใช้คำสั่งศาลไหม

ผู้จัดการมรดก มีอายุกี่ปี เป็นใครได้บ้าง มีได้กี่คน

คนที่เป็นผู้จัดการมรดกไม่จำเป็นต้องเป็นทายาท แต่ต้องไม่มีลักษณะต้องห้ามตามมาตรา 1718 คือ

  1. ยังไม่บรรลุนิติภาวะ (อายุยังไม่ครบ 20 ปีบริบูรณ์ และยังไม่ได้สมรสตามกฎหมาย)
  2. เป็นคนวิกลจริต หรือศาลสั่งให้เป็นคนไร้ความสามารถหรือเสมือนไร้ความสามารถ
  3. ศาลสั่งให้เป็นคนล้มละลาย

ส่วนคนที่ยื่นคำร้องต่อศาลต้องเป็นทายาท ผู้มีส่วนได้เสียในกองมรดก หรือพนักงานอัยการ (มาตรา 1713) ผู้ร้องจะขอให้ตั้งตัวเองหรือตั้งคนอื่นที่ทายาทไว้ใจก็ได้

ตั้งผู้จัดการมรดกหลายคนได้ เรียกว่าผู้จัดการมรดกร่วม กฎหมายไม่ได้จำกัดจำนวน แต่การทำหน้าที่ต้องถือเสียงข้างมาก ถ้าเสียงเท่ากัน ผู้มีส่วนได้เสียร้องให้ศาลชี้ขาดได้ (มาตรา 1726) ตั้งสองคนแล้วเห็นไม่ตรงกันจะติดตรงนี้

ขอเป็นผู้จัดการมรดก เอกสารที่ต้องเตรียม

พี่น้องสองคนชุดสุภาพนั่งที่โต๊ะทานข้าวที่บ้าน ช่วยกันเรียงสำเนาเอกสารลงแฟ้มพลาสติก
  1. สำเนาบัตรประชาชนและทะเบียนบ้านของผู้ร้อง
  2. ใบมรณบัตรของผู้ตาย และทะเบียนบ้านของผู้ตายที่ประทับคำว่า "ตาย"
  3. แบบรับรองรายการทะเบียนราษฎร
  4. หนังสือให้ความยินยอมของทายาทคนอื่น พร้อมสำเนาบัตรประชาชน
  5. ใบสำคัญการสมรส หรือแบบข้อมูลทะเบียนครอบครัว (ถ้ามี)
  6. เอกสารเปลี่ยนชื่อหรือนามสกุลของผู้ตายหรือผู้ร้อง (ถ้ามี)
  7. พินัยกรรม (ถ้ามี) และใบมรณบัตรของผู้รับพินัยกรรมที่ไม่ใช่ทายาทซึ่งเสียชีวิตแล้ว (ถ้ามี)
  8. หนังสือมอบอำนาจ (ถ้ามีคนยื่นแทน)

ยื่นออนไลน์ใช้ไฟล์ภาพหรือ PDF ที่อ่านชัดของเอกสารชุดเดียวกัน

ควรเตรียมรายการทรัพย์มรดกไปด้วย เช่น สำเนาโฉนดที่ดิน หน้าสมุดบัญชีธนาคาร เล่มทะเบียนรถ เพราะคำร้องต้องบอกว่ามีทรัพย์อะไรบ้างที่ต้องจัดการ ทายาทที่เสียชีวิตไปก่อนผู้ตายให้เตรียมใบมรณบัตรของคนนั้นด้วย ศาลใช้ดูว่าใครยังมีสิทธิรับมรดก

ถ้ายังไม่ได้ใบมรณบัตร ต้องแจ้งตายที่สำนักทะเบียนก่อน ใบมรณบัตรกับทะเบียนบ้านชุดนี้ใช้ยื่นขอเงินประกันสังคมกรณีเสียชีวิตได้ด้วย ถ่ายสำเนาเผื่อไว้หลายชุด

การแต่งตั้งผู้จัดการมรดก ไม่มีพินัยกรรม ยื่นที่ไหน

ไม่มีพินัยกรรมก็ขอตั้งได้ตามปกติ ทายาทโดยธรรมยื่นคำร้องต่อศาลที่ผู้ตายมีภูมิลำเนาในเขตตอนเสียชีวิต ดูจากทะเบียนบ้านของผู้ตาย ในกรุงเทพฯ มีหลายศาลแบ่งตามเขต ให้เช็คว่าเขตของผู้ตายขึ้นกับศาลไหนก่อนยื่น

  1. ยื่นเองที่ศาล ไปที่ศาลพร้อมเอกสาร ขอแบบคำร้องที่ศาล เสียค่าคำร้อง 200 บาท ศาลส่วนใหญ่มีเจ้าหน้าที่หรือศูนย์ช่วยเหลือประชาชนให้คำแนะนำการกรอก
  2. ให้พนักงานอัยการยื่นให้ ติดต่อสำนักงานอัยการคุ้มครองสิทธิและช่วยเหลือทางกฎหมายฯ ในจังหวัดที่ผู้ตายมีภูมิลำเนา อัยการเป็นผู้ร้องแทนได้ตามมาตรา 1713 ไม่ต้องจ้างทนาย เงื่อนไขและเอกสารที่ต้องเพิ่ม เช่น ให้ทายาทไปเซ็นยินยอมที่สำนักงาน ให้ถามสำนักงานนั้นโดยตรง
  3. ยื่นออนไลน์ผ่าน e-Filing ได้เฉพาะเมื่อทายาททุกคนยินยอม หรือพินัยกรรมระบุชื่อผู้ร้อง (หัวข้อถัดไป)
  4. จ้างทนายความ เหมาะเมื่อทายาทไม่ยินยอม มีคนคัดค้าน หรือทรัพย์ซับซ้อน ค่าทนายตกลงกันเองตามงาน

ถ้าทายาทยินยอมกันครบ ไม่ต้องมีทนาย ยื่นเองหรือให้อัยการช่วยได้ ถ้ามีข้อพิพาทหรือคนคัดค้าน คดีจะกลายเป็นคดีที่ต้องสืบพยาน ช่วงนั้นการมีทนายช่วยลดความผิดพลาดได้มาก

ยื่นผู้จัดการมรดกออนไลน์ ผ่าน e-Filing

ระบบ e-Filing ของศาลยุติธรรม (efiling3.coj.go.th/citizen) เปิดให้ประชาชนยื่นคำร้องขอจัดการมรดกด้วยตัวเองโดยไม่ต้องไปศาล ใช้ได้ 2 กรณีเท่านั้น คือทายาททุกคนยินยอมให้ผู้ร้องเป็นผู้จัดการมรดก หรือพินัยกรรมระบุให้ผู้ร้องเป็นผู้จัดการมรดก และศาลที่ผู้ตายมีภูมิลำเนาต้องเปิดรับเรื่องนี้ทางออนไลน์แล้ว

  1. ยืนยันตัวตนผ่านแอป ThaID
  2. ลงทะเบียนใช้ระบบ e-Filing ของศาลยุติธรรม
  3. กรอกคำร้องและแนบไฟล์เอกสารตามรายการข้างบน
  4. ชำระค่าธรรมเนียม 200 บาท แล้วรับวันนัดไต่สวน
  5. เข้าไต่สวนออนไลน์ผ่านวิดีโอตามวันนัด
  6. เมื่อพ้นกำหนดแล้ว ขอสำเนาคำสั่งศาลและหนังสือรับรองคดีถึงที่สุดผ่านระบบ

ถ้ามีทายาทคนใดไม่ยินยอม ระบบนี้ใช้ไม่ได้ ต้องยื่นที่ศาลตามปกติ บางจังหวัดมีที่ว่าการอำเภอช่วยประชาชนที่ไม่สะดวกใช้มือถือหรืออินเทอร์เน็ต ถามที่ศาลจังหวัดหรืออำเภอในพื้นที่ได้

ขั้นตอนหลังยื่น จนได้คำสั่งศาลตั้งผู้จัดการมรดก

ชายวัยกลางคนเสื้อเชิ้ตสุภาพนั่งรอที่เก้าอี้แถวหน้าห้องในอาคารราชการ ถือแฟ้มเอกสารไว้บนตัก

หลังรับคำร้อง ศาลจะประกาศคำร้องให้คนที่อาจคัดค้านได้รู้ แล้วนัดไต่สวน วันนัดไต่สวนแล้วแต่ศาลและจำนวนคดีในช่วงนั้น ศาลแจ้งวันนัดให้ตอนรับคำร้อง

วันไต่สวน ผู้ร้องตอบคำถามศาลเรื่องความเป็นทายาท ทรัพย์ที่มี และเหตุที่ต้องตั้งผู้จัดการมรดก ถ้าไม่มีใครคัดค้านและเอกสารครบ ศาลมักมีคำสั่งในวันนั้น หลังศาลมีคำสั่งแล้วต้องรอให้พ้นระยะอุทธรณ์ 1 เดือนก่อน จึงขอหนังสือรับรองคดีถึงที่สุด เอกสารสองฉบับนี้ (คำสั่งศาลกับหนังสือรับรองคดีถึงที่สุด) คือของที่ธนาคารและสำนักงานที่ดินขอดู

ถ้ามีทายาทยื่นคัดค้าน ศาลจะนัดสืบพยานทั้งสองฝ่าย คดีจะใช้เวลานานขึ้นมาก ถ้ายังตกลงกันได้ ขอตั้งเป็นผู้จัดการมรดกร่วมแทนการคัดค้านก็ได้

หน้าที่ผู้จัดการมรดก หลังศาลมีคำสั่งตั้ง

หน้าที่เริ่มนับวันที่ได้ฟังหรือถือว่าได้ฟังคำสั่งศาล (มาตรา 1716) งานหลักคือรวบรวมทรัพย์ ชำระหนี้ และแบ่งทรัพย์ให้ทายาทตามพินัยกรรมหรือตามกฎหมาย (มาตรา 1719)

  1. ลงมือทำบัญชีทรัพย์มรดกภายใน 15 วัน นับแต่วันที่เริ่มหน้าที่ (มาตรา 1728)
  2. ทำบัญชีให้เสร็จภายใน 1 เดือน ต่อหน้าพยานอย่างน้อย 2 คนที่เป็นผู้มีส่วนได้เสียในกองมรดก ถ้าไม่ทัน ขอศาลขยายเวลาได้ แต่ต้องขอก่อนครบเดือน (มาตรา 1729)
  3. จัดการและแบ่งมรดก ทำรายงานบัญชีการจัดการให้เสร็จภายใน 1 ปี เว้นแต่พินัยกรรม ทายาทเสียงข้างมาก หรือศาลกำหนดเวลาเป็นอย่างอื่น (มาตรา 1732)

ข้อห้ามของผู้จัดการมรดก

  1. ห้ามทำนิติกรรมที่ตัวเองได้ประโยชน์ขัดกับกองมรดก เช่น โอนที่ดินมรดกเป็นของตัวเองเกินส่วนที่ได้ เว้นแต่พินัยกรรมอนุญาตหรือศาลอนุญาต (มาตรา 1722)
  2. ต้องจัดการเอง มอบให้คนอื่นทำแทนได้เฉพาะเมื่อพินัยกรรมหรือศาลให้อำนาจไว้ หรือเป็นไปเพื่อประโยชน์ของกองมรดก (มาตรา 1723) ถ้าจะมอบอำนาจให้ใครไปทำเรื่องที่สำนักงานที่ดินหรือธนาคาร ถามหน่วยงานนั้นก่อนว่ารับแบบไหน
  3. ผู้จัดการมรดกไม่ได้เป็นเจ้าของทรัพย์ ได้ส่วนแบ่งเท่าที่ตัวเองมีสิทธิในฐานะทายาทเท่านั้น

กรณีที่มักติดปัญหาเรื่องผู้จัดการมรดก

ทายาทบางคนไม่ยอมเซ็นยินยอม ยังยื่นได้ แต่ใช้ e-Filing ไม่ได้ ศาลจะส่งหมายแจ้งทายาทที่ไม่ได้ยินยอม ถ้ามีคนคัดค้านจะต้องสืบพยาน

ทายาทเป็นผู้เยาว์ หรืออยู่ต่างประเทศ เป็นเหตุหนึ่งที่กฎหมายให้ร้องขอตั้งผู้จัดการมรดกได้ (มาตรา 1713) ผู้เยาว์เองเป็นผู้จัดการมรดกไม่ได้ เรื่องการให้ความยินยอมแทนผู้เยาว์และเอกสารของทายาทที่อยู่ต่างประเทศ ให้ถามศาลหรืออัยการที่จะยื่น

ผู้จัดการมรดกไม่แบ่งมรดก ผู้มีส่วนได้เสียร้องขอให้ศาลถอนผู้จัดการมรดกได้ เมื่อละเลยไม่ทำหน้าที่หรือมีเหตุอื่นที่สมควร แต่ต้องร้องก่อนการแบ่งมรดกเสร็จสิ้น (มาตรา 1727) ส่วนคดีเกี่ยวกับการจัดการมรดก ทายาทต้องฟ้องภายใน 5 ปีนับแต่การจัดการมรดกสิ้นสุด (มาตรา 1733)

ผู้จัดการมรดกอยากลาออก ลาออกได้เมื่อมีเหตุสมควร แต่ต้องได้รับอนุญาตจากศาล (มาตรา 1727) จะเลิกทำเฉยๆ ไม่ได้

มีพินัยกรรมตั้งผู้จัดการมรดกไว้แล้ว คนที่พินัยกรรมระบุชื่อยังต้องยื่นขอให้ศาลมีคำสั่งตั้ง ถ้าหน่วยงานที่ถือทรัพย์ขอดูคำสั่งศาล ยื่นทาง e-Filing ได้เพราะเข้าเงื่อนไขกรณีที่สอง

ข้อมูลข้างต้นเป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำปรึกษากฎหมายของคดีใดคดีหนึ่ง ถ้ามีข้อพิพาทหรือทรัพย์ซับซ้อนควรปรึกษาทนายความหรือสำนักงานอัยการคุ้มครองสิทธิฯ

เรื่องที่ต้องทำคู่กันหลังคนในครอบครัวเสียชีวิต

เรื่องมรดกมักเริ่มหลังงานศพจบแล้ว ช่วงแรกครอบครัวต้องแจ้งตาย ติดต่อวัด และวางกำหนดสวดอภิธรรม ลำดับงานทั้งหมดอยู่ในขั้นตอนจัดงานศพ ส่วนเงินที่ครอบครัวขอรับได้จากประกันสังคม ฌาปนกิจสงเคราะห์ และกองทุนต่างๆ ยื่นได้พร้อมกันกับช่วงเตรียมเอกสารมรดก

ญาติและเพื่อนที่ต้องการส่งพวงหรีดไปงาน ศาลาหรีดเป็นร้านพวงหรีดที่ส่งถึงศาลาวัด มีพวงหรีดดอกไม้สดและพวงหรีดพัดลม แจ้งชื่อวัดและศาลาทาง LINE ของร้าน ได้ทุกวัน

อ่านต่อ

บทความที่เกี่ยวข้อง

ภาษีมรดก ใครต้องเสีย คิดยังไง ยื่นที่ไหน ภายในกี่วัน

ภาษีมรดก ใครต้องเสีย คิดยังไง ยื่นที่ไหน ภายในกี่วัน

ภาษีมรดกเสียเฉพาะผู้รับที่ได้มรดกเกิน 100 ล้านบาท ลูกหรือพ่อแม่เสีย 5% ของส่วนเกิน คนอื่น 10% คู่สมรสไม่ต้องเสีย ยื่น ภ.ม.60 ภายใน 150 วัน พร้อมตัวอย่างคำนวณ

อ่านต่อ →
ประวัติวัดกัลยาณมิตร และหลวงพ่อโต ซำปอกง พระโตริมแม่น้ำเจ้าพระยา

ประวัติวัดกัลยาณมิตร และหลวงพ่อโต ซำปอกง พระโตริมแม่น้ำเจ้าพระยา

วัดกัลยาณมิตรวรมหาวิหาร ฝั่งธนฯ สร้าง พ.ศ. 2368 หลวงพ่อโตหรือซำปอกง หน้าตักราว 11.75 เมตร พระประธานปางป่าเลไลยก์ นั่งเรือข้ามฟากจากปากคลองตลาด

อ่านต่อ →
ทำบุญวันพ่อ ให้พ่อที่เสียไปแล้ว ทำอะไรได้บ้าง และข้อความคิดถึงพ่อที่จากไป

ทำบุญวันพ่อ ให้พ่อที่เสียไปแล้ว ทำอะไรได้บ้าง และข้อความคิดถึงพ่อที่จากไป

วันพ่อ 5 ธันวาคม 2569 ตรงกับวันเสาร์ ทำบุญวันพ่อให้พ่อที่เสียไปแล้วได้ด้วยการตักบาตร ไหว้อัฐิ บังสุกุล ถวายสังฆทาน แล้วกรวดน้ำ พร้อมข้อความและแคปชั่นคิดถึงพ่อที่จากไป

อ่านต่อ →

ต้องการให้ทีมงานช่วยเลือกพวงหรีด?

แจ้งงบ ชื่อวัด และเวลาที่ต้องการจัดส่ง ทีมงานช่วยแนะนำแบบและประสานงานให้ได้ทาง LINE

ปรึกษาทีมงานทาง LINE