จัดงานศพ ขั้นตอนตั้งแต่วันแรกจนลอยอังคาร พร้อมค่าใช้จ่ายโดยประมาณ

จัดงานศพแบบพุทธมี 8 ขั้นหลัก ตั้งแต่แจ้งตาย ติดต่อวัด รดน้ำศพ สวดพระอภิธรรม ฌาปนกิจ เก็บอัฐิ ลอยอังคาร จนถึงทำบุญ 7 วัน ใช้เงินตั้งแต่ราว 35,000 บาทสำหรับงานวันเดียว ไปจนถึงหลักแสนบาทสำหรับงานสวด 3 ถึง 7 คืนในวัดกรุงเทพฯ

ครอบครัวส่วนใหญ่ต้องตัดสินใจเรื่องวัด ศาลา โลง และจำนวนคืนให้เสร็จภายในวันแรก ลำดับที่พบบ่อยในภาคกลางเป็นแบบนี้

สรุปขั้นตอนจัดงานศพ 8 ขั้น ทำอะไร เมื่อไร

ลำดับนี้ต่างกันได้ตามวัด ท้องถิ่น และความเชื่อของแต่ละครอบครัว บางบ้านเก็บศพไว้ก่อนแล้วค่อยเผาภายหลัง ให้ยึดตามที่วัดแนะนำ

วันแรกหลังเสียชีวิต ต้องทำอะไรก่อน

วันแรกมีสามเรื่องที่ต้องทำ คือรับหนังสือรับรองการตาย แจ้งตายให้ได้ใบมรณบัตร และติดต่อวัดเพื่อรับศพ

1. เสียชีวิตที่โรงพยาบาล โรงพยาบาลออกหนังสือรับรองการตาย (ท.ร.4/1) ให้ ญาตินำไปแจ้งตายที่สำนักทะเบียนของท้องที่ที่เสียชีวิต
2. เสียชีวิตที่บ้าน เจ้าบ้านแจ้งที่สำนักงานเขต เทศบาล หรือแจ้งผ่านผู้ใหญ่บ้านหรือกำนัน ภายใน 24 ชั่วโมง
3. เสียชีวิตผิดธรรมชาติ เช่น อุบัติเหตุ ต้องแจ้งตำรวจ และศพอาจต้องผ่านการชันสูตรก่อน ครอบครัวจึงรับศพได้ช้ากว่าปกติ

การแจ้งตายไม่เสียค่าธรรมเนียม เอกสารที่ต้องใช้และวิธีขอใบมรณบัตรอยู่ในบทความแจ้งตาย ที่ไหน ใช้เอกสารอะไร เก็บสำเนาใบมรณบัตรไว้หลายชุด เพราะวัด ธนาคาร ประกันสังคม และบริษัทประกันขอใช้ทั้งหมด

เลือกวัด ศาลา และโลงศพ

ครอบครัวส่วนใหญ่เลือกวัดใกล้บ้านหรือวัดที่ผู้วายชนม์ไปทำบุญประจำ ถามวัดให้ได้ 4 เรื่อง คือศาลาว่างวันไหน ค่าศาลาต่อคืนรวมค่าน้ำไฟหรือยัง วัดมีเมรุหรือต้องเผาที่อื่น และวัดจัดเจ้าหน้าที่ดูแลศพให้หรือไม่

ค่าศาลาในวัดอยู่ที่ราว 500 ถึง 5,000 บาทต่อคืน ขึ้นกับขนาดศาลาและทำเล ศาลาเล็กรับแขกได้หลักสิบคน ศาลาใหญ่รับได้เป็นร้อย ถ้าคาดว่าแขกจากที่ทำงานจะมาเยอะ เลือกศาลาที่มีที่จอดรถพอ

โลงศพแบบไทยมีตั้งแต่โลงสีขาวธรรมดาราคาราว 1,300 บาท โลงเทพพนม 3,500 บาทขึ้นไป ไปจนถึงโลงไม้สักหลักหมื่นถึงหลักแสน หลายวัดมีโลงจำหน่ายและจัดคนบรรจุศพให้ ถ้างานยาวหลายคืนต้องเช่าโลงเย็นเพิ่ม ครอบครัวที่ไม่มีงบมาก ถามวัดเรื่องทำบุญโลงศพ ได้ บางวัดมีโลงที่ผู้มีจิตศรัทธาบริจาคไว้

รดน้ำศพและบรรจุศพ

รดน้ำศพเป็นพิธีแรกของงาน จัดในวันแรกก่อนสวดพระอภิธรรมคืนแรก นิยมช่วง 16.00 ถึง 17.00 น. ญาติและแขกรดน้ำผสมน้ำอบลงบนฝ่ามือขวาของผู้วายชนม์เพื่อขอขมาและอำลา จากนั้นเจ้าหน้าที่บรรจุร่างลงโลง

เจ้าภาพเตรียมเตียงรดน้ำ ขันน้ำผสมน้ำอบ ดอกไม้ และรูปผู้วายชนม์ วัดหรือเจ้าหน้าที่ส่วนใหญ่จัดอุปกรณ์ชุดนี้ให้ แขกไม่ต้องเตรียมอะไรไป ลำดับพิธีและคำกล่าวอยู่ในบทความรดน้ำศพ

ช่วงนี้เจ้าภาพควรตัดสินใจเรื่องรูปตั้งหน้าศพ ป้ายชื่อ และการพิมพ์การ์ดงานศพ แจ้งกำหนดสวดและวันเผา เพื่อให้แขกวางแผนมาร่วมงานได้

งานศพจัดกี่วัน สวดอภิธรรมกี่คืน

งานศพแบบพุทธนิยมสวดพระอภิธรรม 1, 3, 5 หรือ 7 คืน โดยเลือกเลขคี่ ครอบครัวส่วนใหญ่เลือก 3 คืน เพราะญาติที่อยู่ไกลเดินทางมาทันและค่าใช้จ่ายไม่สูงเกินไป บางบ้านเก็บศพไว้ 50 วันหรือ 100 วันแล้วค่อยฌาปนกิจ

พิธีสวดแต่ละคืนเริ่มราว 19.00 ถึง 20.00 น. เจ้าภาพเตรียมผ้าไตรหรือปัจจัยถวายพระ 4 รูปต่อคืน อาหารว่างรับแขก และคนช่วยรับพวงหรีดกับลงชื่อแขก รายละเอียดฝั่งแขกอยู่ในบทความสวดอภิธรรม

วันฌาปนกิจ ขั้นตอนวันเผา

ฌาปนกิจคือวันเผาศพ เป็นวันสุดท้ายของงาน ช่วงเช้าหรือเพลมักทำบุญเลี้ยงพระ ช่วงบ่ายราว 16.00 ถึง 17.00 น. เคลื่อนศพเวียนเมรุ 3 รอบ ทอดผ้าบังสุกุล แขกขึ้นวางดอกไม้จันทน์ แล้วจึงเผาจริง ใช้เวลาหน้าเมรุประมาณ 45 นาทีถึง 1 ชั่วโมง

1. ผ้าบังสุกุล ผ้าไตรสำหรับประธานและแขกผู้ใหญ่ ดูวิธีในบทความบังสุกุล
2. ดอกไม้จันทน์ ให้พอกับจำนวนแขก ดูเรื่องดอกไม้จันทน์
3. ของชำร่วย แจกแขกหลังวางดอกไม้จันทน์ ดูไอเดียของชำร่วยงานศพ
4. ผู้กล่าวประวัติและประธานในพิธี เชิญไว้ก่อนวันงาน

หลายครอบครัวเลี่ยงการเผาในวันศุกร์และวันพระตามความเชื่อ ลำดับพิธีหน้าเมรุทั้งหมดอยู่ในบทความฌาปนกิจ

หลังวันเผา เก็บอัฐิ ลอยอังคาร และทำบุญ

เช้าวันรุ่งขึ้นหลังฌาปนกิจ ญาติกลับมาเก็บอัฐิที่เมรุ พระบังสุกุลอัฐิ แล้วแยกกระดูกบางชิ้นไว้บูชาในโกศ ส่วนเถ้าที่เหลือนำไปลอยอังคาร ในแม่น้ำหรือทะเล ไม่มีกำหนดว่าต้องลอยภายในกี่วัน

ลอยเองที่ท่าน้ำวัดใช้เงินไม่ถึงพันบาท เช่าเรือพร้อมอุปกรณ์อยู่ที่หลายพันบาท บางครอบครัวรอลอยพร้อมงานทำบุญ ซึ่งนับจากวันเสียชีวิต คือ 7 วัน ทำบุญ 50 วัน และทำบุญ 100 วัน

จัดงานศพใช้เงินเท่าไหร่

ค่าจัดงานศพขึ้นกับจำนวนคืน จำนวนแขก วัด และแบบโลง งานวันเดียวเผาเริ่มต้นหลักหมื่นบาท งานสวด 3 คืนในวัดกรุงเทพฯ อยู่ที่ราว 70,000 บาทขึ้นไป และงาน 7 คืนแบบครบอาจเกิน 300,000 บาท

ตัวเลขชุดนี้มาจากแพ็กเกจของวัดในกรุงเทพฯ ที่ Thairath Money รวบรวมไว้ ต่างจังหวัดมักถูกกว่า รายการที่ต้องคิดเงินมีค่าศาลาและน้ำไฟ ค่าโลง ค่าเจ้าหน้าที่ดูแลศพ ปัจจัยถวายพระทุกคืน อาหารเลี้ยงแขก ค่าเมรุและค่าเผา ดอกไม้หน้าศพ ของชำร่วย และค่าพิมพ์การ์ด ก่อนตกลงให้ขอรายการจากวัดว่าอะไรรวมอยู่ในราคาแล้วบ้าง

เงินค่าทำศพที่เบิกได้

ครอบครัวเบิกค่าทำศพได้จากหลายแหล่งพร้อมกัน และบางแหล่งมีกำหนดยื่น

1. ประกันสังคม ผู้ประกันตนมาตรา 33 และ 39 ที่เสียชีวิตโดยไม่ใช่จากการทำงาน ผู้จัดการศพได้ค่าทำศพ 50,000 บาท มาตรา 40 ได้ตามทางเลือกที่ส่งเงิน สอบถามสายด่วน 1506
2. ค่าจัดการศพผู้สูงอายุ ผู้เสียชีวิตอายุ 60 ปีขึ้นไปและมีสัญชาติไทย ครอบครัวยื่นขอ 3,000 บาทได้ภายใน 6 เดือนนับจากวันออกใบมรณบัตร คุณสมบัติบางข้อเปลี่ยนตามประกาศ ให้ยืนยันกับสำนักงานพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์จังหวัดก่อนยื่น
3. ฌาปนกิจสงเคราะห์ ถ้าผู้วายชนม์เป็นสมาชิกสมาคม เช่น ของ ธ.ก.ส. หรือหน่วยงาน ผู้รับเงินที่ระบุชื่อไว้ยื่นขอได้
4. ข้าราชการและผู้รับบำนาญ มีเงินช่วยพิเศษกรณีถึงแก่ความตาย ยื่นที่ส่วนราชการต้นสังกัด
5. ประกันชีวิตและประกันอุบัติเหตุ ผู้รับประโยชน์ยื่นเคลมพร้อมใบมรณบัตรตัวจริง กรมธรรม์ และบัตรประชาชน

เงินพวกนี้มักเข้าหลังงานจบ ครอบครัวที่ไม่มีเงินจัดงานศพก้อนแรก ใช้เงินช่วยงานจากซองของแขกและเลือกงานวันเดียวหรือ 3 คืนก่อนได้

รับจัดงานศพ จ้างบริษัทหรือจัดเอง

บริษัทรับจัดงานศพครบวงจรรับทำตั้งแต่เคลื่อนย้ายศพ ติดต่อวัด จัดโลง ดอกไม้หน้าศพ อาหาร จนถึงลอยอังคาร เหมาะกับครอบครัวที่มีคนช่วยน้อยหรือไม่อยากวิ่งหลายที่ในวันแรก ส่วนการจัดเองผ่านวัดมักถูกกว่า เพราะวัดมีศาลา โลง และเจ้าหน้าที่ให้อยู่แล้ว

ก่อนจ้างให้ขอใบเสนอราคาเป็นรายการ ถามว่ารวมค่าศาลา ค่าเผา และปัจจัยถวายพระหรือยัง และคิดเงินเพิ่มเมื่อแขกเกินจำนวนเท่าไร

จัดงานศพแบบประหยัดทำได้ด้วยการลดจำนวนคืนสวดหรือจัดวันเดียวเผา ใช้โลงสีขาวของวัด เช่าดอกไม้หน้าศพแทนการซื้อ และให้ญาติช่วยทำอาหารรับแขก

พิธีเพิ่มเติมที่บางครอบครัวจัด

• บวชหน้าไฟ ลูกหลานบวชเพื่ออุทิศบุญในวันเผา ดูเงื่อนไขในบวชหน้าไฟ
• กงเต๊ก พิธีของครอบครัวเชื้อสายจีน ดูขั้นตอนในกงเต๊ก
• พระราชทานเพลิงศพ สำหรับผู้มีสิทธิตามระเบียบ ต้องยื่นขอล่วงหน้า ดูพระราชทานเพลิงศพ
• งานศพคริสต์ ลำดับพิธีต่างจากงานพุทธ ดูเรื่องพวงหรีดงานศพคริสต์

พิธีพวกนี้ต้องติดต่อวัดหรือหน่วยงานตั้งแต่วันแรก เพราะกระทบกำหนดวันเผา

พวงหรีดในงานศพ ฝั่งเจ้าภาพและแขก

พวงหรีดจากแขกเริ่มมาถึงศาลาตั้งแต่คืนแรกของการสวด เจ้าภาพให้คนช่วยรับและจดชื่อผู้ส่งไว้ จะได้ขอบคุณได้ครบหลังงาน แขกที่มาร่วมงานไม่ได้มักส่งพวงหรีดแทนตัว ดูเรื่องส่งพวงหรีดวันไหน

ศาลาหรีดเป็นร้านพวงหรีดที่ส่งถึงศาลาวัดในกรุงเทพฯ และปริมณฑล มีทั้งพวงหรีดดอกไม้สด และพวงหรีดพัดลม ที่เจ้าภาพนำไปถวายวัดต่อได้ แจ้งชื่อวัด ศาลา และวันสวดทาง LINE ของร้าน ทีมงานตอบทุกวัน