วิธีถวายปัจจัยพระที่ถูกต้อง คำถวายปัจจัย และใบปวารณา

ถวายปัจจัยให้พระได้ วิธีที่ตรงกับพระวินัยคือมอบเงินไว้กับไวยาวัจกรหรือลูกศิษย์ของท่าน แล้วแจ้งให้พระทราบด้วยวาจาหรือด้วยใบปวารณา

คำถวายปัจจัยที่ใช้กันทั่วไปคือ สุทินนัง วะตะ เม ทานัง อาสะวักขะยาวะหัง โหตุ กล่าวหลังตั้งนะโม 3 จบ

สรุปวิธีถวายปัจจัยพระ

ธรรมเนียมการรับปัจจัยของแต่ละวัดไม่เหมือนกัน ถ้าวัดมีวิธีของวัดอยู่แล้ว ทำตามที่วัดแนะนำ

ถวายปัจจัย คืออะไร ต่างจากจตุปัจจัยอย่างไร

ถวายปัจจัย ในความหมายที่ใช้กันทุกวันนี้ คือการถวายเงินให้พระสงฆ์หรือวัด ส่วนจตุปัจจัย คือของจำเป็น 4 อย่างของพระ ไม่ได้หมายถึงเงิน

พจนานุกรมพุทธศาสน์ของสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป.อ. ปยุตฺโต) ให้ความหมายจตุปัจจัยว่า เครื่องอาศัยของชีวิต 4 อย่าง

• จีวร คือผ้านุ่งห่ม
• บิณฑบาต คืออาหาร
• เสนาสนะ คือที่อยู่อาศัย
• คิลานเภสัช คือยาบำบัดโรค

เงินที่ถวายพระจึงเรียกกันว่า ปัจจัย พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถานบันทึกไว้ว่าคำนี้โดยปริยายหมายถึงเงินตราก็ได้ และมักใช้กับภิกษุสามเณร คำว่า ถวาย แปลว่า ให้ หรือมอบให้ ใช้เมื่อผู้รับเป็นพระสงฆ์

อีกสองคำที่พบบนซองและในคำกล่าวถวาย คือ ไทยธรรม หมายถึงของทำบุญหรือของถวายพระ และ กัปปิยภัณฑ์ หมายถึงของใช้ที่สมควรแก่ภิกษุ เมื่อพูดว่าถวายปัจจัยไทยธรรม จึงหมายถึงถวายทั้งเงินและสิ่งของ

พระวินัยเรื่องเงินทอง และการถวายผ่านไวยาวัจกร

พระวินัยมีสิกขาบทที่ไม่ให้ภิกษุรับเงินทองด้วยตนเอง แต่มีพุทธานุญาตให้ญาติโยมมอบเงินไว้กับผู้ดูแลแทน แล้วพระใช้ของที่ได้จากเงินนั้นได้

สิกขาบทที่เกี่ยวข้องคือสิกขาบทที่ 8 ของโกสิยวรรค ในพระไตรปิฎกเล่ม 2 ความว่า ภิกษุใดรับเอง ให้ผู้อื่นรับ หรือยินดีทองเงินที่เขาเก็บไว้ให้ เป็นอาบัตินิสสัคคิยปาจิตตีย์ สิกขาบทนี้บัญญัติไว้สำหรับภิกษุ

ส่วนที่เปิดทางให้ญาติโยมอยู่ในพระไตรปิฎกเล่ม 5 เภสัชชขันธกะ พระพุทธเจ้าตรัสถึงชาวบ้านที่มีศรัทธาซึ่งมอบเงินทองไว้ในมือกัปปิยการก และสั่งว่าสิ่งใดควรแก่พระก็ให้ถวายสิ่งนั้น ทรงอนุญาตให้ภิกษุยินดีของที่สมควรซึ่งได้มาจากเงินนั้น และตรัสกำกับไว้ว่าไม่ได้ให้ยินดีหรือแสวงหาทองและเงิน

กัปปิยการก คือผู้ทำหน้าที่จัดของที่สมควรให้พระ หรือลูกศิษย์พระ ส่วนไวยาวัจกร คือคฤหัสถ์ที่ทำธุระแทนพระหรือแทนวัด ตามกฎมหาเถรสมาคม ไวยาวัจกรของวัดเป็นผู้ที่เจ้าอาวาสแต่งตั้ง และดูแลทรัพย์สินของวัดตามที่เจ้าอาวาสมอบหมายเป็นหนังสือ

ในทางปฏิบัติ วัดจำนวนมากมีญาติโยมถวายซองกับมือพระโดยตรง บางวัดให้วางซองบนพานหรือรวมกับของถวาย บางวัดให้ฝากไวยาวัจกรอย่างเดียว จะถวายแบบไหนให้ดูธรรมเนียมของวัดนั้น

วิธีถวายปัจจัยพระ 3 ขั้นตอน

วิธีถวายปัจจัยพระตามที่วัดญาณเวศกวันอธิบายไว้ คือมอบปัจจัยแก่ไวยาวัจกร แล้วแจ้งให้พระทราบด้วยวาจาหรือเขียนลงในใบปวารณา

1. ใส่เงินในซอง เขียนจำนวนเงินและชื่อผู้ถวาย
2. มอบซองให้ไวยาวัจกร ลูกศิษย์ หรือเจ้าหน้าที่ที่วัดจัดไว้รับ
3. แจ้งพระว่าถวายปัจจัยไว้เท่าไร ฝากไว้กับใคร หรือถวายใบปวารณาแทนการบอก

ถ้าจะบอกด้วยวาจา พูดสั้นๆ ได้ว่า ขอถวายปัจจัยจำนวนเท่านี้ ฝากไว้กับไวยาวัจกรแล้ว ท่านต้องการสิ่งใดที่สมควรให้เรียกจากไวยาวัจกรได้

วัดที่ไม่มีไวยาวัจกรประจำตัวพระ ให้ถามพระหรือเจ้าหน้าที่วัดว่าควรฝากไว้ที่ใคร ถ้าตั้งใจถวายของใช้แทนเงิน ดูรายการของถวายสังฆทานที่พระใช้ได้จริง

ใบปวารณาถวายปัจจัย และตัวอย่างข้อความ

ใบปวารณา คือใบแจ้งแก่พระว่าให้ขอได้ เป็นกระดาษที่เขียนจำนวนเงินซึ่งผู้ถวายฝากไว้กับผู้ดูแล ตัวเงินไม่ได้อยู่กับใบ

ตัวอย่างข้อความในพจนานุกรมพุทธศาสน์ ฉบับประมวลศัพท์ ของสมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป.อ. ปยุตฺโต)

"ข้าพเจ้าขอถวายจตุปัจจัยอันควรแก่สมณบริโภค แด่พระคุณเจ้า เป็นมูลค่า ... บาท ... สต. หากพระคุณเจ้าต้องประสงค์สิ่งใดอันควรแก่สมณบริโภค ขอได้โปรดเรียกร้องจาก กัปปิยการก ผู้ปฏิบัติของพระคุณเจ้า เทอญ"

เติมจำนวนเงินลงในช่องว่าง ลงชื่อผู้ถวายและวันที่ไว้ท้ายใบ วัดหลายแห่งพิมพ์ใบปวารณาไว้ให้แล้ว ถ้าวัดไม่มี เขียนข้อความนี้ลงกระดาษเองได้ ถ้อยคำบนใบของแต่ละวัดต่างกันเล็กน้อย บางแห่งใช้คำว่าไวยาวัจกรแทนกัปปิยการก

คำถวายปัจจัย (เงิน) พร้อมคำแปล

คำถวายปัจจัยที่ใช้กันกับเงินทำบุญ ซองปัจจัย หรือต้นเงิน คือคำอธิษฐานถวายทานทั่วไป ตั้งนะโม 3 จบก่อน แล้วกล่าว

"สุทินนัง วะตะ เม ทานัง อาสะวักขะยาวะหัง โหตุ"

คำแปล: อันว่าทานข้าพเจ้าให้ดีแล้วหนอ ขอจงนำมาซึ่งความสิ้นไปแห่งอาสวะ

บทนี้และคำแปลมาจากหนังสือ คำอาราธนาและถวายทานต่าง ๆ ฉบับ พ.ศ. 2499 ซึ่งจัดไว้เป็นคำถวายทานทั่วไป และให้กล่าว 3 ครั้ง ครั้งที่สองขึ้นต้นว่า ทุติยัมปิ ครั้งที่สามขึ้นต้นว่า ตะติยัมปิ

บางแห่งกล่าวยาวขึ้นเป็น สุทินนัง วะตะ เม ทานัง อาสะวักขะยาวะหัง นิพพานะปัจจะโย โหตุ ท่อนที่เพิ่มแปลว่า เป็นปัจจัยแก่พระนิพพาน ใช้ได้ทั้งสองแบบ

คำนี้เป็นคำอธิษฐานของผู้ถวาย กล่าวตอนยกซองขึ้นจบก่อนถวาย ส่วนการถวายสังฆทานและการทอดผ้าป่ามีบทถวายของตัวเอง ดูได้ที่วิธีถวายสังฆทาน และคำถวายผ้าป่า

คำถวายจตุปัจจัย พร้อมคำแปล

คำถวายจตุปัจจัยใช้เมื่อถวายปัจจัย 4 เป็นสิ่งของแก่หมู่สงฆ์ บทที่เว็บไซต์วัดป่ามหาชัยเผยแพร่ไว้คือ

"อิเม มะยัง ภันเต, จะตุปัจจะเย, อิธะ อาหะริตตะวา, ภิกขุสังฆัสสะ, นิยยาเทมะ, สาธุ โน ภันเต, ภิกขุสังโฆ, อิเม จะตุปัจจะเย, ปะฏิคคัณหาตุ, อัมหากัง, ทีฆะรัตตัง, หิตายะ, สุขายะ"

คำแปล: ข้าแต่พระภิกษุสงฆ์ผู้เจริญ ข้าพเจ้าทั้งหลาย น้อมปัจจัย ๔ เหล่านี้ มา ณ ที่นี่แล้ว ขอมอบถวาย แด่พระภิกษุสงฆ์ ขอพระภิกษุสงฆ์ จงรับปัจจัย ๔ เหล่านี้ ของข้าพเจ้าทั้งหลาย เพื่อประโยชน์ เพื่อความสุข แก่ข้าพเจ้าทั้งหลาย ตลอดกาลนานเทอญฯ

ถ้อยคำของบทนี้ต่างกันได้ตามหนังสือสวดมนต์ของแต่ละวัด ถ้าวัดมีผู้นำกล่าว ให้กล่าวตาม ส่วนการถวายอาหารใช้คำถวายภัตตาหาร

ซองปัจจัยถวายพระ ใส่เท่าไร เขียนหน้าซองอย่างไร

ซองปัจจัยถวายพระใส่เท่าไรก็ได้ตามกำลังศรัทธา ไม่มีจำนวนขั้นต่ำ ซองกฐินและซองผ้าป่าก็ใช้หลักเดียวกัน

หน้าซองไม่มีแบบบังคับ เขียนเท่าที่วัดต้องใช้

• ชื่อและนามสกุลของผู้ถวาย ถ้าถวายทั้งบ้านเขียนว่า พร้อมครอบครัว
• จำนวนเงิน
• ชื่อผู้ล่วงลับ ถ้าถวายเพื่ออุทิศบุญให้

ซองที่วัดแจกมักมีช่องให้กรอกชื่อ ที่อยู่ และจำนวนเงินอยู่แล้ว กรอกตามช่องได้เลย วัดใช้ข้อมูลนี้ออกใบอนุโมทนาบัตร ถ้าจะใช้ลดหย่อนภาษี ให้ขอใบอนุโมทนาบัตรจากวัด หรือถามว่าวัดบันทึกเข้าระบบ e-Donation ของกรมสรรพากรให้ได้หรือไม่

ซองเปล่าที่เตรียมไปเอง เขียนชื่อไว้มุมซองก็พอ

ถวายปัจจัยให้วัดผ่านตู้บริจาคและบัญชีวัด

เงินที่หยอดตู้บริจาคหรือโอนเข้าบัญชีวัด เป็นเงินทำบุญให้วัด ไม่ได้ถวายเจาะจงพระรูปใด วัดนำไปใช้ตามป้ายที่ตู้ระบุ เช่น ค่าน้ำค่าไฟ บูรณะเสนาสนะ หรือทุนการศึกษาของพระเณร

ก่อนโอน ดูว่าชื่อบัญชีเป็นชื่อวัด และเอาเลขบัญชีจากป้ายในวัดหรือช่องทางของวัดเอง โอนแล้วเก็บสลิปไว้ ถ้าต้องการใบอนุโมทนาบัตรให้ส่งสลิปพร้อมชื่อที่อยู่ให้วัด

บางวัดไม่ตั้งตู้บริจาคเลย เช่น วัดญาณเวศกวัน ซึ่งชี้แจงว่าไม่มีการเรี่ยไรหรือตั้งตู้รับบริจาค และให้คณะกรรมการวัดฝ่ายญาติโยมดูแลค่าใช้จ่ายของวัด วัดแบบนี้ให้ติดต่อเจ้าหน้าที่ของวัดก่อน

ถวายปัจจัยในงานศพและงานทำบุญ

ในงานศพและงานทำบุญ เจ้าภาพมักถวายปัจจัยพร้อมเครื่องไทยธรรมหลังพระสวดจบ จะเตรียมกี่ซองและถวายอย่างไร ให้ถามเจ้าหน้าที่ศาลาหรือมัคนายกของวัดที่จัดงาน

แขกที่ไปร่วมงานศพไม่ต้องเตรียมซองถวายพระ ซองของแขกเป็นซองช่วยงานที่มอบให้เจ้าภาพ จำนวนเงินและวิธีเขียนหน้าซองอยู่ในเรื่องใส่ซองงานศพ

ถ้าไปร่วมงานไม่ได้ สั่งพวงหรีดออนไลน์ถึงวัดกับศาลาหรีดได้ แจ้งชื่อวัด ศาลา และข้อความบนป้ายทาง LINE ของร้าน