การทอดผ้าป่า นับเป็นการทำบุญอีกอย่างหนึ่งที่ได้รับความนิยมจากพุทธศาสนิกชนชาวไทย คล้ายกับประเพณีพิธีทอดกฐิน เพียงแต่ไม่มีกำหนด ระยะเวลาจำกัด เพราะจะทอดผ้าป่าตอนไหนเมื่อไร่ก็ได้ สามารถทำได้ตลอดทั้งปี เพียงแค่ว่าจะทอดผ้าป่านั้นควรจะต้องมีพระสงฆ์อย่างน้อยหนึ่งรูปเพื่อมาทำพิธีในการทอดผ้าป่าให้กับเรา ซึ่งในวันนี้เราขออาสาพาพุทธศาสนิกชนชาวไทยมาทำความรู้จักประเพณีการทอดผ้าป่าคืออะไร แล้วมีขั้นตอนอย่างไร พร้อมคำถวายผ้าป่า และคำแปล ติดตามอ่านไปพร้อมกันเลย
ความเป็นมาประเพณีการทอดผ้าป่า
สมัยพุทธกาล เมื่อพระบรมศาสดายังไม่ได้ทรงอนุญาตให้พระภิกษ์ทั้งหลายรับจีวรจากชาวบ้าน ทำให้พระภิกษุจึงต้องไปเก็บผ้าที่ชาวบ้านทิ้งแล้ว เช่น ผ้าเปรอะเปื้อนที่ไม่ใช้แล้ว หรือ ผ้าห่อศพ ฯลฯ จากนั้นก็นำมารวบรวมผ้าชิ้นเล็กชิ้นน้อย พอแก่ความต้องการแล้ว จึงนำมาซักทำความสะอาด แล้วตัดเย็บ ย้อมสีผ้า เพื่อนำมาทำเป็นจีวร สบง หรือสังฆาฏิ ผืนใดผืนหนึ่ง ซึ่งการทำจีวรในสมัยพุทธกาลค่อนข้างยุ่งยากและมีความลำบากเป็นอย่างมากสำหรับพระภิกษุสงฆ์ เมื่อชาวบ้านเห็นถึงความลำบากของพระภิกษุสงฆ์ จึงต้องการนำผ้ามาถวาย แต่ว่ายังไม่มีพุทธานุญาตโดยตรง ชาวบ้านจึงได้นำผ้าไปทอดไว้ ณ ที่ต่าง ๆ เช่น ในป่า ตามป่าช้า หรือข้างทาง และเมื่อภิกษุสงฆ์มาพบเห็นว่าเป็นผ้าที่ทิ้งแล้ว ไม่มีเจ้าของ ก็สามารถนำเอาไปทำเป็นสบงจีวร ได้ ดังนั้น จึงเกิดขึ้นเป็นประเพณีพิธีการทอดผ้าป่า
การทอดผ้าป่า คืออะไร
การทอดผ้าป่า คือ การนำผ้ามาถวายให้กับพระภิกษุสงฆ์ โดยการวางทอดไว้เหมือนเป็นผ้าที่ทิ้งไว้ในป่า เพื่อให้พระภิกษุสงฆ์พิจารณา แล้วนำไปใช้เป็นผ้าไตรจีวร โดยการทอดผ้าป่าไม่มีกำหนดระเวลาการทอด ซึ่งในหนึ่งปีสามารถทอดผ้าป่ากี่ครั้งก็ได้ และไม่เจาะจงพระภิกษุสงฆ์
ประเภทของการทออดผ้าป่า
ตามหลักความเป็นจริงแล้ว การทอดผ้าป่านั้นมีอยู่เพียงแค่อย่างเดียว คือ การนำผ้าไปทิ้งไว้ในป่าตามที่ได้บอกไว้ข้างต้น แต่ปัจจุบันการทอดผ้าป่านิยมทำในรูปแบบต่าง ๆ มากมาย ที่แตกต่างกัน จึงแบ่งประเภทของผ้าป่าได้ 3 ประเภท ดังนี้
ผ้าป่าหางกฐิน หรือผ้าป่าแถมกฐิน
ผ้าป่าที่มีเจ้าภาพในการจัดขึ้น โดยสืบต่อเนื่องมาจากการทอดกฐิน หรือพูดง่าย ๆ เมื่อทำพิธีทอดกฐินเสร็จแล้ว ก็ให้มีการทอดผ้าป่าไปด้วยเลย
ผ้าป่าโยงกฐิน
ผ้าป่าที่นำไปทอดตามวัดต่าง ๆ โดยจัดขึ้นมาในครั้งเดียวหลาย ๆ วัด เมื่อเดินทางถึงวัดไหนก็ถวายวัดนั้น ซึ่งไม่มีกำหนดว่าต้องเป็นวัดละกี่กองก็ได้ อาจจะมีเจ้าภาพเดียวหรือหลายเจ้าภาพร่วมกันก็ได้
ผ้าป่าสามัคคี
ผ้าป่าที่มีการแจกฎีกาบอกบุญไปตามสถานที่ต่าง ๆ เพื่อให้ทุกคนได้มีโอกาสร่วมทำบุญแล้วแต่กำลังศรัทธาของแต่ละคน โดยจัดเป็นกองผ้าป่ามารวมกันแล้วแบ่งออกเป็นกี่กองก็ได้ เมื่อถึงวันที่ทอดผ้าป่า จะมีขบวนแห่ผ้าป่ามารวมกันที่วัด ซึ่งการทอดผ้าป่าสามัคคีนี้มีจุดประสงค์เพื่อร่วมกันหาเงินในการสร้างถาวรวัตถุต่าง ๆ เช่น การสร้างโบสถ์ วิหาร ศาลาการเปรียญ หรือทอดผ้าป่าหนังสือ ฯลฯ
พิธีทอดผ้าป่า
โดยผู้ที่เป็นเจ้าภาพในการทอดผ้าป่าต้องแจ้งความประสงค์ให้กับเจ้าอาวาส ที่ต้องการนำผ้าป่ามาทอด ซึ่งเรียกกันว่า “การจองผ้าป่า” เมื่อกำหนดวันเวลาเรียบร้อบแล้ว ให้ทำการตั้งองค์ผ้าป่าได้เลย โดยสิ่งสำคัญที่จะต้องมีเลยก็คือ ผ้า กิ่งไม้สำหรับพาดผ้า และอุทิศถวายให้กับพระสงฆ์ โดยไม่เจาะจงพระรูปใด รูปหนึ่ง
ขั้นตอนการทอดผ้าป่า
- จัดเตรียมตั้งองค์ผ้าป่า พร้อมจัดหาสถานที่ เครื่องบูชาพระพุทธรูป
- จากนั้นให้จุดธูปเทียนบูชาพระรัตนตรัย
- อาราธนาศีล 5 รับศีล 5 จากพระภิกษุสงฆ์
- ทุกคนกล่าว “นะโม....” 3 จบ
- แล้วกล่าวคำถวายผ้าป่าพร้อมคำแปล
- นิมนต์พระสงฆ์พิจารณาผ้าป่า
- พระสงฆ์อนุโมทนา กรวดน้ำ พร้อมรับพร ถือเป็นเสร็จสิ้นพิธีการทอดผ้าป่า
คําถวายผ้าป่า
นะโม ตัสสะ ภะคะวะโต อะระหะโต สัมมาสัมพุทธัสสะ นะโม ตัสสะ ภะคะวะโต อะระหะโต สัมมาสัมพุทธัสสะ นะโม ตัสสะ ภะคะวะโต อะระหะโต สัมมาสัมพุทธัสสะ อิมานิ มะยัง ภันเต ปังสุกูละจีวะรานิ สะปะริวารามิ ภิกขุสังฆัสสะ โอโณชะยามะ สาธุ โน ภันเต ภิกขุสังโฆ อิมานิ ปังสุกูละจีวะรานิ สะปะริวารานิ ปะฏิคคัณหาตุ อัมหากัง ทีฆะรัตตัง หิตายะ สุขายะ
คำแปล
ข้าแต่พระสงฆ์ผู้เจริญ ข้าพเจ้าทั้งหลาย ขอน้อมถวาย ผ้าบังสุกุลจีวร พร้อมด้วยบริวารทั้งหลายเหล่านี้ แด่พระภิกษุสงฆ์ ขอพระภิกษุสงฆ์ จงรับผ้าบังสุกุลจีวร พร้อมด้วยบริวารทั้งหลายเหล่านี้ ของข้าพเจ้าทั้งหลาย เพื่อประโยชน์ และเพื่อความสุข แก่ข้าพเจ้าทั้งหลาย สิ้นกาลนานเทอญฯ
อานิสงค์ที่ได้รับจากการทอดผ้าป่า
- ถือเป็นการถวายบุญกุศลอันยิ่งใหญ่ เพราะเจ้าภาพได้ถวายทานเเด่พระสงฆ์
- ช่วยทำให้เจ้าภาพมีความมั่งคั่งด้วยโภคทรัพย์สมบัติมากมาย
- ช่วยทำให้ประสบความเจริญรุ่งเรืองในหน้าที่การงาน ไร้อุปสรรคต่าง ๆ
- ทำให้มีจิตใจแจ่มใส บริสุทธิ์ ผ่องใส มีความสุขอยู่เสมอ เหมือนได้รับพลังบวก
- ทำให้พุทธศาสนิกชนได้ทำหน้าที่ พุทธบริษัทที่ดี และช่วยบำรุงแก่พระภิกษุสงฆ์
และสำหรับใครที่จำเป็นต้องหาพวงหรีด ทางร้านศาลาหรีดของเราก็พร้อมให้บริการทุกท่านส่งพวงหรีดให้ถึงวัด เพราะเราเข้าใจความรู้สึกของทุกท่าน และอยากให้พวงหรีดออกมาดูดีมีเอกลักษณ์เฉพาะตัวเสมอมา
