วันลอยกระทง 2569 ตรงกับวันไหน ประวัติ และคำขอขมาพระแม่คงคา

วันลอยกระทง 2569 ตรงกับวันอังคารที่ 24 พฤศจิกายน 2569 คือวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 12 ไม่ใช่วันหยุดราชการ คนส่วนใหญ่จึงไปลอยกระทงกันหลังเลิกงานตอนค่ำ

สรุปวันลอยกระทง 2569 วันที่ วันหยุด และสิ่งที่ทำ

ภาษาอังกฤษเรียกว่า Loy Krathong Festival ทางภาคเหนือเรียกงานช่วงเดียวกันว่า ยี่เป็ง

วันลอยกระทง 2569 ตรงกับวันไหน หยุดไหม

วันลอยกระทง 2569 ตรงกับวันอังคารที่ 24 พฤศจิกายน 2569 และเป็นวันทำงานตามปกติ ทั้งราชการ ธนาคาร และบริษัทเอกชน

ลอยกระทงกำหนดตามปฏิทินจันทรคติ คือคืนวันเพ็ญเดือน 12 วันที่ในปฏิทินสากลจึงเปลี่ยนทุกปี บางปีอยู่ปลายตุลาคม บางปีเลื่อนไปถึงปลายพฤศจิกายน ปี 2569 ตกวันที่ 24 พฤศจิกายน ค่อนไปทางท้ายเดือน

งานลอยกระทงของหลายจังหวัด เช่น สุโขทัย เชียงใหม่ และตาก มักจัดหลายวันคร่อมวันเพ็ญ วันจัดงานแต่ละปีไม่ตรงกัน ใครวางแผนเดินทางควรดูประกาศของจังหวัดหรือเทศบาลปีนี้อีกครั้ง

วันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 12 ยังเป็นวันสุดท้ายของช่วงกฐิน ซึ่งเริ่มตั้งแต่วันรุ่งขึ้นหลังวันออกพรรษา ใครตั้งใจจะทอดกฐินปีนี้ต้องทำให้ทันภายในวันลอยกระทง

ประวัติวันลอยกระทง ตำนานนางนพมาศและข้อสันนิษฐาน

ประวัติวันลอยกระทงที่คนไทยเล่าต่อกันมากที่สุดคือตำนานนางนพมาศ ในหนังสือตำรับท้าวศรีจุฬาลักษณ์ ซึ่งเล่าว่านางนพมาศ สนมเอกของพระร่วงแห่งกรุงสุโขทัย คิดประดิษฐ์กระทงรูปดอกบัวขึ้นลอยน้ำในคืนวันเพ็ญเดือน 12

นักประวัติศาสตร์หลายท่านชี้ว่าเรื่องนางนพมาศแต่งขึ้นในสมัยรัตนโกสินทร์ ไม่ใช่บันทึกจากสมัยสุโขทัยจริง แต่ตำนานนี้ทำให้สุโขทัยเป็นภาพจำของต้นกำเนิดประเพณีจนถึงทุกวันนี้

อีกข้อสันนิษฐานหนึ่งของพระยาอนุมานราชธน มองว่าลอยกระทงอาจมาจากคติของคนที่ทำนาทำไร่ ซึ่งต้องพึ่งน้ำ เมื่อพืชผลงอกงามและน้ำเจิ่งนองพอดี ก็ทำกระทงลอยไปตามน้ำเพื่อขอบคุณแม่คงคา

การลอยกระทงหรือลอยประทีปไม่ได้มีแค่ในไทย จีน อินเดีย กัมพูชา ลาว และพม่าก็มีประเพณีคล้ายกัน ต่างกันที่รายละเอียดและความเชื่อของแต่ละท้องถิ่น

ประเพณีลอยกระทงกับความเชื่อแต่ละแบบ

ประเพณีลอยกระทงไม่มีความเชื่อแบบเดียว แต่ละท้องถิ่นลอยด้วยจุดประสงค์ต่างกัน และหลายคนก็ลอยด้วยหลายเหตุผลพร้อมกัน

1. ขอบคุณพระแม่คงคาที่ให้น้ำใช้ และขอขมาที่ทิ้งของเสียลงน้ำ พบมากในภาคกลาง
2. บูชาพระเกศแก้วจุฬามณีบนสวรรค์ชั้นดาวดึงส์
3. บูชารอยพระพุทธบาทที่หาดทรายริมแม่น้ำนัมมทา ในอินเดีย
4. ต้อนรับพระพุทธเจ้าเสด็จกลับจากเทวโลก หลังไปโปรดพระพุทธมารดา
5. บูชาพระอุปคุต ซึ่งเชื่อกันว่าบำเพ็ญอยู่ใต้ท้องน้ำ พบมากทางภาคเหนือ
6. ลอยทุกข์โศกและโรคภัยให้ไปกับน้ำ และอธิษฐานขอสิ่งที่ปรารถนา

ทางภาคเหนือมีการจุดโคมและปล่อยโคมในช่วงยี่เป็งด้วย ส่วนการลอยโคมหรือจุดพลุในแต่ละพื้นที่มีข้อกำหนดเรื่องความปลอดภัยที่เข้มขึ้นกว่าแต่ก่อน ควรเช็คประกาศของท้องถิ่นก่อน

คำขอขมาพระแม่คงคา ฉบับเต็ม

คำขอขมาพระแม่คงคาเริ่มด้วยการตั้งนะโม 3 จบ ตามด้วยคำขอขมาภาษาบาลีสั้นๆ แล้วจึงกล่าวกลอนขอขมาภาษาไทย ฉบับที่แพร่หลายมีถ้อยคำดังนี้ (บางแหล่งถ้อยคำต่างกันเล็กน้อย)

ตั้งนะโม 3 จบ

"สัพพัง อะปะราธัง ขะมะถะ เม ภันเต อุกาสะ ขะมามิ ภันเต"

"ข้าแต่พระแม่คงคา ลูกขอวันทา ด้วยประทีปกระทง พระแม่คงคามีความเมตตา ต่อลูกสูงส่ง คือน้ำในกาย สามส่วนมั่นคง กายจึงยืนยง ชุ่มชื่นยืนนาน พระแม่คงคา กำเนิดจากฟ้า โปรยปรายลงมา เป็นกระแสธาร เกิดเป็นแม่น้ำ หลายนามขนาน ปิง, วัง, ยม, น่าน คือเจ้าพระยา ท่าจีน, ตาปี นครชัยศรี โขง, ชี, มูล, ละหาร ห้วยหนองคลองบึง จนถึงแก่งกว๊าน น้ำใต้บาดาล อีกทั้งประปา

ลูกๆทั้งหลาย เดินทางขายค้า สำเร็จกิจจา คมนาคม นำมากินใช้ ได้ดั่งอารมณ์ ยามร้อนประพรม ชุ่มชื่นกายใจ ชำระมลทิน โสโครกทั้งสิ้น สะอาดสดใส ผุดผ่องพราวตา แลเลิศวิไล แม่น้ำรับไว้ สกปรกโสมม น้ำเสียเรือนชาน ซักผ้าล้างจาน เททิ้งทับถม ไหลลงคงคา ธาราระทม สารพิษสะสม เน่าคลุ้งฟุ้งไป วันนี้วันเพ็ญ พระจันทร์ลอยเด่น เป็นศุภสมัย

ลูกจัดกระทง ประสงค์จงใจ นำมากราบไหว้ พระแม่คงคา เทวาทรงฤทธิ์ ซึ่งสิงสถิต ทุกสายธารา ทั้งผีพรายน้ำ อย่าซ้ำโกรธา ลูกขอขมา อโหสิกรรม ทำกิจใดใด อุทกภัย อย่าได้เติมซ้ำ อย่าพบวิบัติ ข้องขัดระกำ อย่าให้ชอกช้ำ น้ำท่วมพสุธา อย่าให้สินทรัพย์ ต้องพลันย่อยยับ เพราะสายธารา อย่าให้ชีวิต ต้องปลิดชีวา พระแม่คงคา รับขมาลูก เทอญ"

บางแหล่งให้กล่าวชื่อ นามสกุล และวันเดือนปีเกิดของตัวเองก่อนเริ่ม ใครจำบทยาวไม่ได้ จะกล่าวแค่ท่อนบาลีแล้วขอขมาด้วยคำของตัวเองสั้นๆ ก็ได้

คําอธิษฐานลอยกระทง

คําอธิษฐานลอยกระทงไม่มีถ้อยคำตายตัว ส่วนใหญ่กล่าวคำขอขมาพระแม่คงคาก่อน แล้วอธิษฐานเรื่องที่ตั้งใจด้วยคำของตัวเองในใจหรือเสียงเบาๆ

1. ขอลอยความทุกข์ ความเศร้า และโรคภัยให้ไปกับสายน้ำ
2. ขอให้ครอบครัวมีสุขภาพแข็งแรง อยู่กันพร้อมหน้า
3. ขออุทิศบุญกุศลให้ญาติผู้ล่วงลับ
4. ตั้งใจเลิกนิสัยที่ไม่ดีหรือเริ่มทำสิ่งดีในปีถัดไป

วิธีลอยกระทง ทีละขั้น

วิธีลอยกระทงมีขั้นตอนไม่ซับซ้อน ทำได้ทั้งที่ท่าน้ำ สวนสาธารณะ หรือวัดที่เปิดให้ลอย

1. เตรียมกระทงจากวัสดุธรรมชาติ ใส่ธูป เทียน และดอกไม้
2. ไปถึงจุดลอย จุดธูปเทียนในกระทง
3. ตั้งนะโม 3 จบ แล้วกล่าวคำขอขมาพระแม่คงคา
4. อธิษฐานเรื่องที่ตั้งใจ
5. ค่อยๆ วางกระทงลงบนผิวน้ำแล้วปล่อยให้ลอยไป

ท่าน้ำในคืนลอยกระทงมักมีคนแน่น ระวังเด็กเล็กกับผู้สูงอายุตรงขอบท่าและบันไดที่เปียกลื่น ไม่ต้องเอื้อมหรือลงน้ำไปปล่อยให้ไกล วางที่ขอบน้ำแล้วกระแสน้ำจะพาไปเอง

ใครเดินทางไม่สะดวก หลายหน่วยงานเคยเปิดให้ลอยกระทงออนไลน์ผ่านการ์ดหรือเว็บ ซึ่งช่วยลดขยะในแม่น้ำได้ด้วย

กระทงที่ไม่ทิ้งขยะไว้ในน้ำ

กระทงที่ดีต่อแม่น้ำคือกระทงที่ทำจากวัสดุธรรมชาติและย่อยสลายได้ เช่น ใบตองกับหยวกกล้วย ส่วนกระทงโฟมและพลาสติกควรเลี่ยง เพราะไม่ย่อยสลายและกลายเป็นขยะในน้ำ

1. ตัวกระทงใช้หยวกกล้วยเป็นฐาน ห่อหรือพับใบตองเป็นกลีบ
2. ติดด้วยไม้กลัดแทนลวดเย็บกระดาษหรือเข็มหมุด
3. ประดับด้วยดอกไม้สด เช่น ดาวเรือง กุหลาบ หรือดอกบัว
4. ไม่ใส่เหรียญ ถุงพลาสติก หรือของอื่นที่ตกค้างในน้ำ
5. ทำกระทงใบเล็ก หรือลอยกระทงเดียวทั้งครอบครัว

แนวคิดลดขยะแบบเดียวกันนี้หลายวัดก็ใช้กับงานศพ ใครอยากรู้ว่าพวงหรีดแบบไหนย่อยสลายได้หรือใช้ต่อได้หลังงาน ดูได้ที่พวงหรีดรักษ์โลก

ลอยกระทงกับการระลึกถึงผู้ล่วงลับ

บางท้องถิ่นลอยกระทงเพื่อระลึกถึงบรรพบุรุษที่ล่วงลับไปแล้ว บ้านที่เพิ่งเสียคนในครอบครัวจะอธิษฐานอุทิศบุญให้ผู้ล่วงลับตอนลอยกระทงด้วยก็ได้

ช่วงลอยกระทงหลายคนเดินทางไปเที่ยวงานต่างจังหวัด ถ้ามีงานศพของคนรู้จักตรงกับช่วงนั้นแล้วไปร่วมไม่ได้ ส่งพวงหรีดไปที่ศาลาวัดแทนตัวได้ ควรให้ถึงก่อนคืนสวดที่ตั้งใจจะไป อ่านเรื่องเวลาที่เหมาะได้ในส่งพวงหรีดวันไหน

สั่งพวงหรีดกับศาลาหรีด หรือถามแบบและเวลาส่ง ทักทีมงานทาง LINE @salawreath