สั่งพวงหรีดหรือสอบถามได้ตลอด 24 ชม.

ติดต่อ LINE

บทความจากศาลาหรีด

ทายาทโดยธรรม 6 ลำดับ ใครได้มรดกก่อน คู่สมรสได้เท่าไหร่ แบ่งอย่างไร

ทายาทโดยธรรม 6 ลำดับ ใครได้มรดกก่อน คู่สมรสได้เท่าไหร่ แบ่งอย่างไร

ทายาทโดยธรรมคือญาติที่กฎหมายกำหนดให้รับมรดกเมื่อผู้ตายไม่ได้ทำพินัยกรรม มี 6 ลำดับ คือ ลูกหลาน พ่อแม่ พี่น้องร่วมพ่อแม่เดียวกัน พี่น้องร่วมพ่อหรือร่วมแม่ ปู่ย่าตายาย และลุงป้าน้าอา ถ้าลำดับก่อนยังมีคนอยู่ ลำดับหลังไม่ได้เลย ยกเว้นพ่อแม่ที่ได้ร่วมกับลูกของผู้ตาย ส่วนคู่สมรสที่จดทะเบียนเป็นทายาทโดยธรรมด้วยเสมอ

ทายาทโดยธรรม 6 ลำดับ สรุปใครได้มรดกก่อน

ทายาทโดยธรรม 6 ลำดับ ใครได้มรดกก่อน ลำดับที่รับแทนที่ได้ และส่วนแบ่งของคู่สมรสในแต่ละกรณี

ลำดับ

ใครบ้าง

ลูกหลานรับแทนที่ได้ไหม

คู่สมรสได้เท่าไหร่ ถ้าลำดับนี้คือลำดับที่ได้มรดก

1

ลูก (รวมบุตรบุญธรรม และบุตรนอกสมรสที่พ่อรับรองแล้ว) ถ้าลูกตายก่อน หลานรับแทน

ได้

เท่ากับลูก 1 คน

2

พ่อแม่

ไม่ได้

ครึ่งหนึ่ง

3

พี่น้องร่วมพ่อแม่เดียวกัน

ได้

ครึ่งหนึ่ง

4

พี่น้องร่วมพ่อหรือร่วมแม่ (คนละพ่อหรือคนละแม่)

ได้

สองในสาม

5

ปู่ ย่า ตา ยาย

ไม่ได้

สองในสาม

6

ลุง ป้า น้า อา

ได้

สองในสาม

ไม่มีใครเลย



ได้ทั้งหมด

  1. ลำดับก่อนยังมีคนอยู่ หรือมีลูกหลานรับแทนที่ได้ ลำดับหลังไม่ได้มรดกเลย (มาตรา 1630)
  2. ข้อยกเว้นเดียวคือ ผู้ตายมีลูกและพ่อแม่ยังมีชีวิต พ่อแม่ได้ส่วนแบ่งเท่ากับลูกหนึ่งคน
  3. คนในลำดับเดียวกันได้ส่วนเท่ากัน (มาตรา 1633) และก่อนแบ่ง ต้องแยกสินสมรสครึ่งหนึ่งให้คู่สมรสก่อน

ถ้าไม่มีทั้งทายาทโดยธรรม คู่สมรส และผู้รับพินัยกรรม มรดกตกเป็นของแผ่นดิน (มาตรา 1753)

ทายาทโดยธรรม คือใคร ต่างจากผู้รับพินัยกรรมอย่างไร

เมื่อมีคนเสียชีวิต ทรัพย์สิน สิทธิ และหนี้ของเขารวมกันเรียกว่ากองมรดก คนที่มีสิทธิรับกองมรดกเรียกว่าทายาท ซึ่งมีสองแบบ ทายาทโดยธรรมคือญาติที่กฎหมายกำหนดไว้ใน 6 ลำดับของมาตรา 1629 รวมกับคู่สมรสที่ยังมีชีวิตอยู่ ส่วนผู้รับพินัยกรรมคือคนที่ผู้ตายเขียนยกทรัพย์ให้ จะเป็นญาติหรือไม่ก็ได้

ถ้าผู้ตายทำพินัยกรรมยกทรัพย์ไว้ครบทุกชิ้น ทรัพย์ไปตามพินัยกรรม ถ้าไม่ได้ทำ หรือทำไว้แต่ไม่ครอบคลุมทรัพย์บางชิ้น ส่วนที่เหลือแบ่งให้ทายาทโดยธรรมตาม 6 ลำดับ ทายาทโดยธรรม ภาษาอังกฤษใช้คำว่า statutory heir หรือ legal heir

ทายาทโดยธรรมรับทั้งทรัพย์และหนี้ แต่รับผิดใช้หนี้ไม่เกินทรัพย์มรดกที่ตัวเองได้รับ ถ้าผู้ตายมีหนี้มากกว่าทรัพย์ ทายาทไม่ต้องเอาเงินส่วนตัวไปจ่ายส่วนที่เกิน (มาตรา 1601)

ลำดับที่ 1 ผู้สืบสันดาน ลูก หลาน บุตรบุญธรรม และบุตรนอกสมรส

ทายาทโดยธรรมอันดับแรกคือผู้สืบสันดาน คือลูกของผู้ตาย ถ้าลูกยังมีชีวิตอยู่ หลานยังไม่ได้ หลานจะได้ก็ต่อเมื่อพ่อหรือแม่ของหลาน (ลูกของผู้ตาย) ตายไปก่อน แล้วหลานเข้ารับมรดกแทนที่ในส่วนของพ่อหรือแม่ตัวเอง (มาตรา 1631)

ครอบครัวไทยสามรุ่น ยาย ลูกสาว และหลานสองคน นั่งคุยกันบนพื้นห้องนั่งเล่นในบ้าน มองจากระยะไกล
  • ลูกที่ชอบด้วยกฎหมาย ลูกที่เกิดจากพ่อแม่ที่จดทะเบียนสมรสกัน ลูกเป็นทายาทของทั้งพ่อและแม่
  • บุตรบุญธรรม ที่จดทะเบียนรับบุตรบุญธรรมแล้ว มีสิทธิเหมือนลูกแท้ๆ ของผู้รับ และยังเป็นทายาทของพ่อแม่ที่ให้กำเนิดอยู่ด้วย (มาตรา 1598/28 และ 1627)
  • บุตรนอกสมรสที่พ่อรับรองแล้ว ได้มรดกของพ่อเหมือนลูกที่ชอบด้วยกฎหมาย (มาตรา 1627) ส่วนมรดกของแม่ ลูกเป็นทายาทอยู่แล้วเสมอ

ไม่แน่ใจว่าพ่อนับว่ารับรองลูกแล้วหรือยัง เช่น ไม่ได้จดทะเบียนรับรองบุตรแต่เลี้ยงดูมาตลอด ปรึกษาทนายความ เพราะดูข้อเท็จจริงเป็นรายกรณี

ลูกทุกคนได้ส่วนเท่ากัน ไม่แยกลูกชายลูกสาว ลูกคนโตหรือคนเล็ก และไม่ดูว่าใครดูแลพ่อแม่มากกว่ากัน ถ้าอยากให้ใครได้มากกว่า ผู้ตายต้องเขียนพินัยกรรมไว้

ทายาทโดยธรรม คู่สมรส ได้มรดกเท่าไหร่

คู่สมรสที่จดทะเบียนสมรสและยังมีชีวิตอยู่เป็นทายาทโดยธรรมเสมอ ไม่ได้อยู่ใน 6 ลำดับ แต่ได้ส่วนแบ่งร่วมกับลำดับที่ได้มรดก จำนวนที่ได้ขึ้นกับว่าผู้ตายมีญาติลำดับไหนเหลืออยู่ (มาตรา 1635)

  • มีลูกหรือหลานที่รับแทนที่ คู่สมรสได้เท่ากับลูก 1 คน
  • ไม่มีลูก แต่มีพ่อแม่ หรือมีพี่น้องร่วมพ่อแม่เดียวกัน คู่สมรสได้ครึ่งหนึ่ง
  • เหลือแค่พี่น้องต่างพ่อหรือต่างแม่ ปู่ย่าตายาย หรือลุงป้าน้าอา คู่สมรสได้สองในสาม
  • ไม่มีญาติใน 6 ลำดับเลย คู่สมรสได้ทั้งหมด

แยกสินสมรสก่อน แล้วค่อยแบ่งมรดก

ขั้นที่คนมักข้ามคือ ทรัพย์ที่หามาได้ระหว่างสมรส (สินสมรส) ต้องแบ่งครึ่งให้คู่สมรสที่ยังอยู่ก่อน ครึ่งนั้นเป็นของคู่สมรสเอง ไม่ใช่มรดก (มาตรา 1625) ครึ่งที่เหลือรวมกับสินส่วนตัวของผู้ตายจึงเป็นกองมรดกที่เอามาแบ่ง คู่สมรสจึงได้สองต่อ คือครึ่งหนึ่งของสินสมรส บวกส่วนแบ่งในฐานะทายาท

คู่สมรสในที่นี้ต้องจดทะเบียนสมรสถูกต้อง คนที่อยู่กินกันโดยไม่จดทะเบียนไม่เป็นทายาทโดยธรรมของกันและกัน ตั้งแต่ 23 มกราคม 2568 ที่กฎหมายสมรสเท่าเทียมมีผล คู่สมรสเพศเดียวกันที่จดทะเบียนได้สิทธิรับมรดกแบบเดียวกันทุกข้อ คู่สมรสรับมรดกแทนที่ไม่ได้ เพราะการรับแทนที่เป็นสิทธิของลูกหลาน

แบ่งมรดก ไม่มีพินัยกรรม ตัวอย่างคำนวณ 4 กรณี

ทุกตัวอย่างสมมติว่าหนี้ชำระแล้ว และทรัพย์ทั้งหมดเป็นสินสมรส 4,000,000 บาท จึงแยกให้คู่สมรสก่อน 2,000,000 บาท เหลือกองมรดก 2,000,000 บาท (กรณีที่ 3 และ 4 ผู้ตายโสด ใช้กองมรดก 2,000,000 บาทเลย)

พี่น้องผู้ใหญ่สามคนนั่งที่โต๊ะไม้ในบ้าน มีแฟ้มเอกสารและกระดาษวางตรงกลาง มองจากระยะไกล

กรณี

ใครได้มรดก

แต่ละคนได้

1. มีคู่สมรส ลูก 2 คน พ่อแม่ยังอยู่

คู่สมรส ลูก 2 คน พ่อ แม่ แบ่ง 5 ส่วนเท่ากัน

คนละ 400,000 บาท (คู่สมรสรวมสินสมรสได้ 2,400,000 บาท)

2. มีคู่สมรส ไม่มีลูก พ่อแม่ยังอยู่

คู่สมรสครึ่งหนึ่ง พ่อแม่แบ่งอีกครึ่ง

คู่สมรส 1,000,000 บาท พ่อ 500,000 แม่ 500,000 บาท

3. โสด พ่อแม่เสียแล้ว พี่น้องร่วมพ่อแม่ 3 คน คนหนึ่งตายก่อนและมีลูก 2 คน

พี่น้อง 3 ส่วน ส่วนของคนที่ตายไปตกแก่ลูกเขา

พี่น้องคนละ 666,667 บาท หลานคนละ 333,333 บาท

4. โสด ไม่มีพ่อแม่และพี่น้อง ปู่ย่าตายายเหลือแค่ย่ากับยาย

ย่าและยายแบ่งเท่ากัน

คนละ 1,000,000 บาท

กรณีที่ 1 พี่น้องของผู้ตายไม่ได้อะไรเลย เพราะมีลูกอยู่ในลำดับที่ 1 แล้ว กรณีที่ 4 ปู่กับตาเสียไปก่อน ลูกหลานของท่านรับแทนที่ไม่ได้ เพราะลำดับที่ 5 ไม่มีการรับแทนที่ มรดกจึงตกแก่ย่ากับยายที่ยังอยู่

ตัวเลขจริงขึ้นกับว่าทรัพย์ชิ้นไหนเป็นสินสมรส ชิ้นไหนเป็นสินส่วนตัว เช่น ทรัพย์ที่มีก่อนแต่งงาน หรือที่ได้มาระหว่างสมรสโดยรับมรดกหรือมีคนยกให้ เป็นสินส่วนตัว (มาตรา 1471) ไม่ต้องแบ่งครึ่งให้คู่สมรสก่อน ถ้าทายาทเห็นไม่ตรงกันเรื่องนี้ ควรปรึกษาทนายความก่อนแบ่ง

รับมรดกแทนที่ เมื่อทายาทเสียชีวิตก่อน

รับมรดกแทนที่คือ ถ้าคนที่จะได้มรดกเสียชีวิตก่อนเจ้ามรดก หรือถูกกำจัดไม่ให้รับมรดก ลูกของคนนั้นเข้ารับส่วนแทน และถ้าลูกตายก่อนด้วย หลานก็รับต่อลงไปจนหมดสาย (มาตรา 1639) คนที่รับแทนที่ได้เฉพาะส่วนของคนที่ตนแทน ไม่ได้ส่วนเพิ่ม

การรับแทนที่ใช้ได้กับลำดับ 1, 3, 4 และ 6 เท่านั้น ลำดับ 2 (พ่อแม่) กับลำดับ 5 (ปู่ย่าตายาย) รับแทนที่ไม่ได้ ถ้าพ่อหรือแม่เสียไปก่อน ส่วนนั้นตกแก่คนที่ยังอยู่ในลำดับเดียวกัน ถ้าเสียทั้งคู่ ลำดับนั้นก็หมดไปและข้ามไปลำดับถัดไป (มาตรา 1641)

ตัวอย่างที่เจอบ่อยคือ แม่เสียชีวิตโดยมีลูก 3 คน ลูกคนโตเสียไปก่อนแม่และมีลูก 2 คน มรดกของแม่แบ่งเป็น 3 ส่วน ลูก 2 คนที่ยังอยู่ได้คนละส่วน หลาน 2 คนแบ่งกันในส่วนของพ่อหรือแม่ตัวเองคนละครึ่ง

ถ้าลูกเสียชีวิตหลังเจ้ามรดก กรณีนี้ไม่ใช่รับแทนที่ ลูกคนนั้นได้มรดกไปแล้วตั้งแต่เจ้ามรดกตาย ส่วนนั้นกลายเป็นมรดกของลูก ซึ่งแบ่งให้ทายาทของลูกต่อ รวมทั้งคู่สมรสของลูกด้วย

คนที่ไม่ได้มรดกแม้จะเป็นญาติ

  • คนในลำดับหลัง เมื่อลำดับก่อนยังมีคนอยู่ เช่น ผู้ตายมีลูก พี่น้องของผู้ตายไม่ได้มรดก
  • คู่ที่ไม่ได้จดทะเบียนสมรส และคู่สมรสที่หย่ากันแล้ว
  • ผู้รับบุตรบุญธรรม บุตรบุญธรรมได้มรดกของผู้รับ แต่ผู้รับไม่ได้มรดกของบุตรบุญธรรมในฐานะทายาทโดยธรรม (มาตรา 1598/29)
  • ลูกเขย ลูกสะใภ้ พ่อแม่ของคู่สมรส ไม่ใช่ญาติตามสายเลือดของผู้ตาย จึงไม่อยู่ใน 6 ลำดับ
  • คนที่ถูกกำจัดไม่ให้รับมรดก เช่น คนที่ศาลตัดสินถึงที่สุดว่าเจตนาฆ่าหรือพยายามฆ่าเจ้ามรดก หรือคนที่ปลอม ทำลาย หรือปิดบังพินัยกรรม (มาตรา 1606) การถูกกำจัดเป็นเรื่องเฉพาะตัว ลูกหลานของคนนั้นยังรับมรดกต่อได้เหมือนคนนั้นตายไปแล้ว (มาตรา 1607)

พ่อที่ไม่ได้จดทะเบียนสมรสกับแม่ และไม่ได้จดทะเบียนรับรองลูก อาจไม่นับเป็นพ่อตามกฎหมายในฐานะทายาทของลูก ถ้าเจอกรณีนี้ปรึกษาทนายความ

หลังรู้ว่าใครเป็นทายาทโดยธรรม ต้องทำอะไรต่อ

  1. เตรียมเอกสารสายสัมพันธ์ ใบมรณบัตรจากการแจ้งตาย ทะเบียนบ้าน ทะเบียนสมรส สูติบัตรหรือเอกสารที่แสดงว่าเป็นลูก พี่น้อง หรือหลาน และใบมรณบัตรของทายาทที่เสียไปก่อน (ใช้ตอนรับแทนที่)
  2. ตกลงกันในหมู่ทายาท ว่าจะแบ่งตามสัดส่วนในกฎหมาย หรือตกลงแบ่งแบบอื่นที่ทุกคนยินยอม
  3. ขอตั้งผู้จัดการมรดก เมื่อธนาคาร สำนักงานที่ดิน หรือขนส่ง ขอคำสั่งศาลก่อนโอนหรือปิดบัญชี ผู้จัดการมรดกจะรวบรวมทรัพย์ ชำระหนี้ แล้วแบ่งให้ทายาท
  4. ระวังอายุความ 1 ปี ทายาทที่ต้องฟ้องเรียกส่วนแบ่ง ต้องฟ้องภายใน 1 ปีนับแต่เจ้ามรดกตาย หรือนับแต่รู้หรือควรรู้ว่าเจ้ามรดกตาย (มาตรา 1754)

เงินบางก้อนไม่ได้แบ่งตาม 6 ลำดับ เช่น เงินสงเคราะห์กรณีตายของประกันสังคม จ่ายให้คนที่ผู้ตายทำหนังสือระบุไว้ ถ้าไม่ได้ระบุ แบ่งเท่ากันให้คู่สมรส พ่อแม่ และลูก รายละเอียดอยู่ในเงินประกันสังคมกรณีเสียชีวิต

เนื้อหาสรุปจากประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ 6 ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายรายกรณี ถ้ามีข้อพิพาทหรือทรัพย์มูลค่าสูง ปรึกษาทนายความก่อนลงมือแบ่ง

สั่งพวงหรีดถึงงาน เมื่อไปร่วมไม่ได้

ศาลาหรีดรับสั่งพวงหรีดส่งถึงศาลาวัด ไปร่วมงานศพไม่ได้ เลือกพวงหรีดดอกไม้สดแล้วสั่งทาง LINE ของร้าน ได้ทุกวัน

อ่านต่อ

บทความที่เกี่ยวข้อง

ภาษีมรดก ใครต้องเสีย คิดยังไง ยื่นที่ไหน ภายในกี่วัน

ภาษีมรดก ใครต้องเสีย คิดยังไง ยื่นที่ไหน ภายในกี่วัน

ภาษีมรดกเสียเฉพาะผู้รับที่ได้มรดกเกิน 100 ล้านบาท ลูกหรือพ่อแม่เสีย 5% ของส่วนเกิน คนอื่น 10% คู่สมรสไม่ต้องเสีย ยื่น ภ.ม.60 ภายใน 150 วัน พร้อมตัวอย่างคำนวณ

อ่านต่อ →
ประวัติวัดกัลยาณมิตร และหลวงพ่อโต ซำปอกง พระโตริมแม่น้ำเจ้าพระยา

ประวัติวัดกัลยาณมิตร และหลวงพ่อโต ซำปอกง พระโตริมแม่น้ำเจ้าพระยา

วัดกัลยาณมิตรวรมหาวิหาร ฝั่งธนฯ สร้าง พ.ศ. 2368 หลวงพ่อโตหรือซำปอกง หน้าตักราว 11.75 เมตร พระประธานปางป่าเลไลยก์ นั่งเรือข้ามฟากจากปากคลองตลาด

อ่านต่อ →
ทำบุญวันพ่อ ให้พ่อที่เสียไปแล้ว ทำอะไรได้บ้าง และข้อความคิดถึงพ่อที่จากไป

ทำบุญวันพ่อ ให้พ่อที่เสียไปแล้ว ทำอะไรได้บ้าง และข้อความคิดถึงพ่อที่จากไป

วันพ่อ 5 ธันวาคม 2569 ตรงกับวันเสาร์ ทำบุญวันพ่อให้พ่อที่เสียไปแล้วได้ด้วยการตักบาตร ไหว้อัฐิ บังสุกุล ถวายสังฆทาน แล้วกรวดน้ำ พร้อมข้อความและแคปชั่นคิดถึงพ่อที่จากไป

อ่านต่อ →

ต้องการให้ทีมงานช่วยเลือกพวงหรีด?

แจ้งงบ ชื่อวัด และเวลาที่ต้องการจัดส่ง ทีมงานช่วยแนะนำแบบและประสานงานให้ได้ทาง LINE

ปรึกษาทีมงานทาง LINE